Een dampend bord stamppot met zachte aardappels, frisse snijbonen en krokant gebakken spekjes blijft heerlijk op een koude avond. Met een lepel mosterd, zachtgebakken ui en een beetje bieslook geef je deze eenvoudige maaltijd extra smaak, zonder dat je veel ingrediënten nodig hebt.
Voor deze versie gebruik je evenveel snijbonen als aardappels. Daardoor krijgt de stamppot een mooie groene kleur en proef je de groenten goed terug. De spekjes zorgen voor een hartige beet, terwijl warme melk en een klontje boter de aardappels smeuïg maken.
De hoeveelheden hieronder zijn bedoeld voor twee flinke porties. Reken op ongeveer vijfendertig minuten wanneer je gesneden snijbonen gebruikt. Snijd je de bonen zelf met een mes, dan ben je iets langer bezig. Zet daarom eerst alles klaar en begin met de aardappels.
Ingrediënten voor twee personen
- 500 gram iets kruimige aardappels, geschild gewogen
- 500 gram snijbonen, schoongemaakt gewogen en fijn gesneden
- 150 gram ontbijtspek, in kleine reepjes of stukjes
- 1 kleine ui, fijngesnipperd
- 75–100 milliliter halfvolle melk
- 15 gram roomboter
- 1 eetlepel grove of milde mosterd
- 1 eetlepel fijngeknipte bieslook
- Versgemalen zwarte peper
- Zout naar smaak
- Eventueel een klein snufje nootmuskaat
Je hebt twee kookpannen nodig, een koekenpan en een aardappelstamper. Door de snijbonen apart te koken, kun je beter bepalen hoe zacht je ze wilt hebben. Een gewone stamper houdt de aardappels bovendien luchtiger dan een staafmixer, die de puree gemakkelijk kleverig maakt.
Welke aardappels en snijbonen gebruik je?
Iets kruimige aardappels geven een zachte stamppot die toch een beetje structuur houdt. Snijd ze in ongeveer even grote stukken van drie centimeter, zodat alles tegelijk gaar wordt. Spoel ze kort af en zet ze in een pan met koud water.
Verse snijbonen hebben platte peulen die je in smalle reepjes snijdt. Haal de uiteinden eraf en verwijder eventuele draden langs de zijkanten. Snijd daarna schuin in dunne reepjes van ongeveer drie millimeter. Een snijbonenmolen maakt dit werk sneller, maar een scherp mes werkt ook.
Voorgesneden snijbonen zijn handig wanneer je snel wilt koken. Je kunt ook diepvries gebruiken; volg dan de kooktijd op de verpakking en giet ze goed af. Ingevroren groenten kunnen wat extra vocht afgeven, dus voeg de melk later steeds in kleine scheutjes toe.
Stap 1: aardappels koken
Zorg dat de aardappels net onder water staan en voeg een klein beetje zout toe. Breng aan de kook en laat ze ongeveer achttien tot twintig minuten zachtjes koken. Prik met een vork in een groot stuk: het moet gemakkelijk uit elkaar vallen.
Giet de aardappels af zodra ze gaar zijn en zet de pan nog ongeveer één minuut op laag vuur. Schud voorzichtig, zodat het resterende water verdampt. Houd ze goed in de gaten en laat niets aanzetten; droog gestoomde aardappels nemen de melk straks beter op.
Stap 2: snijbonen beetgaar maken
Breng ondertussen een tweede pan water aan de kook. Voeg de gesneden snijbonen toe en kook ze ongeveer acht tot twaalf minuten, afhankelijk van de dikte en je voorkeur. Proef een reepje: het moet zacht genoeg zijn, met nog een beetje beet.
Giet de bonen af in een vergiet en laat ze even goed uitlekken. Schud het vergiet een paar keer voorzichtig om achtergebleven kookwater kwijt te raken. Sla deze stap niet over, want natte snijbonen kunnen de stamppot dun maken, ook als de aardappels goed zijn.
Stap 3: spekjes krokant bakken
Leg het gesneden ontbijtspek in een droge koekenpan en verwarm op middelhoog vuur. Bak ongeveer zes tot acht minuten, terwijl je regelmatig omschept. Het vet smelt langzaam uit en de stukjes worden bruin en krokant. Zet het vuur lager wanneer ze te snel kleuren.
Schep het spek uit de pan en laat uitlekken op keukenpapier. Houd ongeveer één eetlepel bakvet in de pan en giet een eventueel overschot voorzichtig weg. Bak de gesnipperde ui vijf tot zeven minuten in het achtergebleven vet, tot hij zacht en licht goudbruin is.
Door de ui rustig te bakken, krijgt hij een mildere smaak die goed bij mosterd past. Gebruik geen hoog vuur om tijd te winnen, want donkere randjes kunnen bitter worden. Houd ondertussen ongeveer een derde van de spekjes apart voor boven op de borden.
Stap 4: smeuïg stampen
Verwarm de melk kort in een steelpannetje of in de magnetron tot ze warm is. Voeg de boter en eerst vijfenzeventig milliliter melk toe aan de aardappels. Stamp rustig tot een grove puree; er mogen nog wat kleine stukjes aardappel zichtbaar blijven.
Roer de mosterd en gebakken ui door de puree. Schep vervolgens de goed uitgelekte snijbonen erdoor en meng alles met een stevige lepel. Zo blijven de groene reepjes herkenbaar. Voeg alleen extra melk toe wanneer het geheel nog duidelijk te droog of stevig is.
Meng twee derde van de spekjes door de stamppot en breng op smaak met zwarte peper. Proef voordat je zout toevoegt, want ontbijtspek en mosterd zijn al zout. Een klein snufje nootmuskaat mag erbij, maar houd de hoeveelheid bescheiden zodat de groenten herkenbaar blijven.
Stap 5: afmaken en serveren
Verwarm de stamppot zo nodig nog heel kort op laag vuur en schep regelmatig om. Verdeel over twee warme borden en strooi de achtergehouden spekjes erover. Werk af met fijngeknipte bieslook. Serveer meteen, zodat de topping krokant blijft en de stamppot lekker warm is.
Deze stamppot vormt op zichzelf al een complete maaltijd. Voor iets fris ernaast zijn plakjes komkommer met een scheutje azijn en wat peper lekker. Ook een paar augurkjes passen goed bij de mosterd en het spek. Zet eventueel extra mosterd op tafel.
Variatie met geraspte kaas
Voor een extra romige versie meng je vijftig gram geraspte belegen kaas door de warme stamppot. Doe dit nadat de snijbonen zijn toegevoegd en haal de pan daarna van het vuur. Roer rustig totdat de kaas is gesmolten en door de aardappels is verdeeld.
Gebruik bij deze variant honderd gram ontbijtspek in plaats van honderdvijftig gram. Zo blijft de verhouding tussen groenten, kaas en spek prettig in balans. Proef opnieuw voordat je zout toevoegt. Een halve eetlepel mosterd is voldoende wanneer je een uitgesproken belegen kaas gebruikt.
Variatie met champignons en tijm
Bak tweehonderd gram in plakjes gesneden kastanjechampignons voor een aardse, hartige toevoeging. Doe dit in een aparte hete koekenpan met een theelepel olie. Laat ze eerst kleuren voordat je omschept, en bak totdat het meeste vrijgekomen vocht verdampt is en de randen bruin worden.
Voeg aan het einde een halve theelepel gedroogde tijm toe en bak nog kort mee. Schep de champignons tegelijk met de ui door de stamppot. Je kunt hiervoor de hoeveelheid spek halveren; de gebakken paddenstoelen geven zelf ook veel smaak en een stevige beet.
Vegetarische variant met krokante walnoten
Laat het spek weg en bak de ui in één eetlepel olie. Rooster veertig gram grofgehakte walnoten enkele minuten in een droge pan en strooi ze pas bij het serveren over de stamppot. Houd het vuur matig en blijf omscheppen, zodat de noten niet verbranden.
Voeg voor extra smaak vijftig gram geraspte oude kaas met vegetarisch stremsel toe. Gebruik ongeveer één theelepel mosterd en proef daarna opnieuw voordat je eventueel meer toevoegt. De combinatie van romige aardappels, groene snijbonen en geroosterde noten geeft een volle smaak.
Bewaren en opnieuw opwarmen
Laat overgebleven stamppot snel afkoelen in een ondiepe bewaarbak en zet binnen twee uur afgedekt in de koelkast. Bewaar maximaal twee dagen bij vier graden. Houd losse spekjes apart wanneer dat kan; daardoor worden ze minder zacht dan wanneer ze op de stamppot blijven liggen.
Warm een portie op in een pan met een klein scheutje melk of water. Verwarm rustig en schep regelmatig om totdat alles door en door heet is. In de magnetron kan ook: dek losjes af en roer halverwege goed door voor een gelijkmatige temperatuur.
Invriezen kan tot ongeveer drie maanden in goed afgesloten portiebakken. Laat een portie in de koelkast ontdooien en verwarm daarna eenmaal goed door. De structuur kan iets zachter worden; roer tijdens het opwarmen een klein klontje boter erdoor om de stamppot weer smeuïg te maken.
