De komende maanden worden spannend voor miljoenen Nederlanders die pensioen opbouwen of al met pensioen zijn. Achter de schermen gebeurt namelijk van alles bij de grote pensioenfondsen. Rekenmeesters, bestuurders en toezichthouders buigen zich over cijfers die de afgelopen tijd opvallend hard zijn opgelopen. Dat zorgt voor gefluister over forse aanpassingen, meevallers en zelfs uitzonderlijke verhogingen. Wie goed oplet, ziet dat vooral fondsen die per 1 januari de overstap maken naar het nieuwe pensioenstelsel ineens veel meer ruimte krijgen dan eerder gedacht.
Waar pensioenverhogingen jarenlang moeizaam tot stand kwamen, lijkt de situatie nu te kantelen. De financiële buffers zijn gegroeid, beleggingen deden het beter dan verwacht en de regels veranderen. Dat samenspel zorgt ervoor dat sommige fondsen in 2026 mogelijk een veel grotere sprong kunnen maken dan eerder werd voorzien. Voor miljoenen deelnemers kan dat een merkbaar verschil betekenen in hun maandelijkse inkomen.
Pensioenpotten groeien harder dan verwacht
De afgelopen maanden zijn voor pensioenfondsen opvallend gunstig verlopen. De financiële markten herstelden sterker dan gedacht en ook de renteontwikkeling pakte positief uit. Daardoor zijn de zogenoemde dekkingsgraden — de verhouding tussen wat een fonds in kas heeft en wat het in de toekomst moet uitkeren — stevig opgelopen.
Een van de grootste fondsen van Nederland, PFZW (voor onder meer zorg en welzijn), zag zijn dekkingsgraad in korte tijd stijgen naar ongeveer 124 procent. Dat betekent concreet dat er voor elke 100 euro aan toekomstige verplichtingen nu 124 euro beschikbaar is. Zo’n buffer geeft ruimte om pensioenen te verhogen, zeker nu het fonds de overstap maakt naar het nieuwe pensioenstelsel.
PFZW beheert een vermogen van ruim 250 miljard euro en telt ongeveer drie miljoen deelnemers. Door die schaal werkt elke procentpunt stijging direct door in enorme bedragen. Juist daarom worden de recente cijfers met veel belangstelling gevolgd.
Nieuw pensioenstelsel verandert de spelregels
Een belangrijk verschil met eerdere jaren is de invoering van de Wet toekomst pensioenen. In het nieuwe stelsel hoeven fondsen minder grote financiële buffers aan te houden. Dat betekent dat geld dat eerder ‘op de plank moest blijven liggen’, nu eerder mag worden ingezet om pensioenen te verhogen.
Volgens financieel deskundigen is dat precies de reden waarom sommige fondsen straks veel verder kunnen gaan dan de beperkte verhogingen van het verleden. Waar verhogingen eerder vaak bleven steken op één of twee procent, komen nu percentages in beeld die lange tijd ondenkbaar waren.
Voor PFZW wordt inmiddels rekening gehouden met een verhoging die kan oplopen tot boven de tien procent. In sommige scenario’s wordt zelfs gesproken over stijgingen richting de 12 tot 14 procent. Dat zou een enorme stap zijn, zeker voor gepensioneerden die jarenlang nauwelijks koopkrachtverbetering zagen.
Vorig jaar nog niets, straks mogelijk een flinke plus
De mogelijke stijging steekt extra scherp af tegen vorig jaar. Toen kregen veel deelnemers bij verschillende fondsen helemaal geen verhoging, ondanks hoge inflatie en stijgende kosten voor levensonderhoud. Dat zorgde voor frustratie, vooral onder gepensioneerden die hun uitgaven steeds moeilijker konden bijbenen.
Juist daarom voelt de huidige ontwikkeling voor veel mensen als een inhaalslag. Het geld is er nu wél, en de regels laten meer toe. Toch is nog niets definitief: pensioenfondsen moeten de uiteindelijke besluiten later vaststellen, vaak pas tegen het einde van het jaar.
Ook bouwpensioenen profiteren fors
Niet alleen in de zorgsector ziet het er gunstig uit. Ook in de bouw zijn de vooruitzichten opvallend positief. Het pensioenfonds voor de bouwnijverheid (BpfBouw) heeft de dekkingsgraad de afgelopen maanden verder zien oplopen tot ruim boven de 130 procent. Dat is uitzonderlijk hoog.
Eerder werd al rekening gehouden met een mogelijke verhoging van bijna 20 procent, maar door de recente stijgingen lijkt zelfs een nog grotere plus niet uitgesloten. Dat zou betekenen dat bouwvakkers die met pensioen zijn, volgend jaar een ongekende stijging van hun uitkering tegemoet kunnen zien.
Voor veel oud-werknemers in de sector, die vaak fysiek zwaar werk hebben verricht, zou dat een flinke verlichting betekenen nu de kosten voor wonen, energie en boodschappen hoog blijven.
Niet iedereen profiteert even hard
Toch is het beeld niet overal rooskleurig. Pensioenfondsen die nog niet overstappen op het nieuwe stelsel zitten vast aan strengere regels. Zij mogen hun buffers minder ruim inzetten, ook al staan ze er financieel gezond voor.
Een voorbeeld is pensioenfonds PGB. Hoewel de dekkingsgraad daar boven de 122 procent ligt, mogen de pensioenen slechts beperkt omhoog. De verwachte verhoging blijft steken rond de 1 à 2 procent. Dat verschil voelt voor veel deelnemers wrang, zeker wanneer zij horen wat er bij andere fondsen mogelijk is.
Ook bij ABP, het grootste pensioenfonds van Nederland, blijft de stijging relatief beperkt. Daar wordt gerekend op een verhoging van enkele procenten. Dat is weliswaar beter dan niets, maar verbleekt bij de mogelijke dubbele cijfers elders.
Waarom timing ineens zo belangrijk is
Het moment waarop een fonds overstapt naar het nieuwe pensioenstelsel blijkt dus cruciaal. Fondsen die per 1 januari 2026 de overstap maken, kunnen direct profiteren van de nieuwe regels. Fondsen die later overstappen, moeten langer wachten en blijven voorlopig gebonden aan het oude, strengere kader.
Dat zorgt voor groeiende verschillen tussen groepen gepensioneerden. Twee mensen met een vergelijkbare loopbaan, maar aangesloten bij verschillende fondsen, kunnen straks een heel ander pensioenbedrag ontvangen. Dat leidt tot discussie, maar is volgens deskundigen moeilijk te vermijden binnen het huidige systeem.
Wat betekent dit concreet voor deelnemers?
Voor deelnemers betekent dit dat 2026 een belangrijk jaar wordt om goed op te letten. Pensioenfondsen zullen in de loop van het jaar communiceren hoeveel de pensioenen daadwerkelijk omhooggaan. Daarbij spelen marktomstandigheden, renteontwikkelingen en beleidskeuzes allemaal een rol.
Wie bij een fonds zit dat overstapt, mag voorzichtig optimistisch zijn. De kans op een stevige verhoging is reëel, zeker als de financiële markten stabiel blijven. Tegelijk blijft voorzichtigheid geboden: niets is definitief tot de knoop officieel wordt doorgehakt.
Grote verschuiving in pensioenland
Wat nu zichtbaar wordt, is een bredere verschuiving in het Nederlandse pensioenstelsel. Jarenlang lag de nadruk op voorzichtigheid en buffers. Nu verschuift de aandacht naar eerlijker verdelen en eerder laten profiteren van meevallers. Dat levert winnaars op, maar ook groepen die achterblijven.
Voor miljoenen Nederlanders kan 2026 daardoor een kanteljaar worden. Niet alleen omdat pensioenen stijgen, maar omdat de manier waarop naar pensioen wordt gekeken fundamenteel verandert. Wie goed geïnformeerd blijft, weet straks beter waar hij of zij aan toe is — en of er reden is om voorzichtig te juichen.
