De doornappel is zo’n plant die je op het eerste gezicht misschien helemaal niet verdacht vindt. Met zijn opvallende witte, trompetvormige bloemen en stevige groene bladeren kan hij zelfs bijna sierlijk ogen.
Maar achter dat uiterlijk schuilt een plant die je absoluut niet zomaar moet aanraken of in je tuin moet laten staan. Vooral wanneer de stekelige zaaddozen verschijnen, wordt duidelijk met welke ongewenste gast je te maken hebt.
De plant wordt de laatste jaren op steeds meer plekken in Nederland gezien. Vooral in landbouwgebieden in het zuidwesten wordt hij vaker gesignaleerd, maar ook in moestuinen, langs schuttingen en op omgewoelde grond kan hij ineens opduiken.
Wie hem herkent, doet er verstandig aan snel in actie te komen. Niet alleen omdat de plant zich gemakkelijk verspreidt, maar vooral omdat vrijwel ieder onderdeel ervan giftige stoffen bevat.
Een opvallende plant met een gevaarlijke kant
De doornappel staat officieel bekend als Datura stramonium en behoort tot de nachtschadefamilie. Daarmee is hij familie van bekende planten als aardappel, tomaat en aubergine. Toch is de vergelijking vooral botanisch interessant, want de doornappel heeft een eigenschap die hem bepaald niet geschikt maakt voor de moestuin.
De volledige plant bevat namelijk tropaanalkaloïden, waaronder atropine en scopolamine. Deze stoffen kunnen het zenuwstelsel sterk beïnvloeden en bij blootstelling of inname ernstige vergiftigingsverschijnselen veroorzaken. De concentratie verschilt per onderdeel en groeifase, maar vooral de zaden staan bekend als een belangrijk risico.
Ook wanneer de plant inmiddels is verdroogd, verdwijnen de giftige stoffen niet zomaar. Dat is een belangrijk detail wanneer een exemplaar bijvoorbeeld tussen gemaaid groen, hooi of ander plantaardig materiaal terechtkomt.
De doornappel kan bovendien behoorlijk groot worden. Een volwassen plant kan ongeveer een meter hoog worden en heeft relatief grote, grillig gevormde bladeren. Tijdens de zomer vallen vooral de bloemen op. Die hebben de vorm van een trompet en zijn meestal wit, hoewel sommige exemplaren een lichte paarse verkleuring kunnen hebben.
Na de bloei verschijnt het deel waaraan de plant zijn Nederlandse naam te danken heeft. De vrucht is groen en ovaal en wordt rondom bedekt door kleine stekels. Wanneer de vrucht rijp wordt, springt deze uiteindelijk open. Vervolgens komen de donkere zaden vrij en kunnen ze zich over de omgeving verspreiden.
En daar zit een groot deel van het probleem.
Eén plant kan jarenlang voor nieuwe planten zorgen
De doornappel is namelijk bijzonder goed in het produceren en verspreiden van zaden. Een volwassen exemplaar kan honderden zaden voortbrengen. Die komen op de bodem terecht en hoeven niet allemaal hetzelfde jaar te ontkiemen.
Onder gunstige omstandigheden kunnen zaden jarenlang in de grond aanwezig blijven voordat ze opnieuw beginnen te groeien. Daardoor kan een tuinier denken dat het probleem opgelost is nadat één plant is verwijderd, terwijl er in de daaropvolgende jaren opnieuw jonge doornappels verschijnen.
De plant profiteert bovendien van omstandigheden die op veel plekken steeds vaker voorkomen. Hij houdt van warmte, zonlicht en voedselrijke grond. Vooral grond die regelmatig wordt omgespit of verstoord, vormt een geschikte omgeving. Denk bijvoorbeeld aan akkers, bouwterreinen, braakliggende stukken grond en moestuinen.
Dat verklaart ook waarom de plant relatief gemakkelijk van landbouwgrond naar particuliere tuinen kan komen. Zaden kunnen worden verplaatst met grond, machines, dieren of ander materiaal.
Voor boeren kan de aanwezigheid van de plant extra vervelend zijn. Wanneer doornappel tussen gewassen groeit en tijdens de oogst wordt meegenomen, bestaat het risico dat plantendelen of zaden tussen het geoogste materiaal terechtkomen. Daarom wordt er in gebieden waar de plant vaker voorkomt extra goed opgelet.
Voor tuinbezitters is vooral belangrijk dat je hem niet verwart met een onschuldige sierplant. De bloemen kunnen aantrekkelijk zijn, maar dat betekent niet dat de plant geschikt is om te laten staan.
Vooral voorzichtig met kinderen en huisdieren
Een doornappel in de tuin verdient extra aandacht wanneer er jonge kinderen of huisdieren rondlopen. De stekelige vrucht valt op en de donkere zaden kunnen nieuwsgierigheid oproepen. Juist omdat de plant er niet direct gevaarlijk uitziet, bestaat het risico dat iemand ermee gaat spelen of delen ervan in de mond stopt.
Bij een vermoeden van inname moet je niet afwachten of er klachten ontstaan. Neem bij mogelijke vergiftiging direct contact op met een arts of huisartsenpost. Wanneer een huisdier mogelijk van de plant heeft gegeten, is het verstandig zo snel mogelijk een dierenarts te raadplegen.
Hetzelfde geldt wanneer je niet zeker weet om welke plant het gaat. Maak eventueel een foto en laat de soort identificeren voordat je ermee aan de slag gaat.
Ook bij het verwijderen zelf is voorzichtigheid belangrijk. Gebruik stevige tuinhandschoenen en vermijd onnodig contact met het plantensap. Trek de plant bij voorkeur met zoveel mogelijk wortels uit de grond. Hoe eerder je dat doet, hoe kleiner de kans dat een plant al rijpe zaaddozen heeft gevormd.
Zie je dat de vrucht al vol met zaden zit, werk dan extra rustig. Je wilt voorkomen dat de zaaddoos tijdens het verwijderen openspringt en de zaden over de tuin verspreidt.
Gooi de plant vervolgens niet zomaar op de composthoop. Zaden kunnen het composteerproces overleven en daarmee later opnieuw voor verspreiding zorgen. Verpak het materiaal daarom zorgvuldig en informeer bij de gemeente wat de juiste manier is om dit soort planten af te voeren.
Controleer de plek ook volgend jaar
Wie een doornappel heeft verwijderd, kan opgelucht ademhalen, maar is nog niet helemaal klaar. De zaden die al in de bodem aanwezig waren, kunnen immers later opnieuw ontkiemen. Het is daarom verstandig om de plek de komende jaren regelmatig te controleren.
Vooral in het voorjaar en de zomer zijn jonge planten relatief gemakkelijk te herkennen en te verwijderen. Wacht je tot augustus of september, dan is de kans groter dat er alweer bloemen en stekelige vruchten aanwezig zijn.
Let vooral op kale of omgewoelde stukken grond waar veel zon komt. Daar heeft de doornappel het vaak uitstekend naar zijn zin.
De plant is inmiddels geen zeldzame verschijning meer. Juist daarom loont het de moeite om hem te leren herkennen. Een witte trompetbloem tussen het groen hoeft dus niet altijd goed nieuws te zijn. Wie de karakteristieke stekelige vrucht eenmaal heeft gezien, zal hem de volgende keer waarschijnlijk snel herkennen.
En dat is precies wat je wilt: hoe eerder je de doornappel ontdekt, hoe makkelijker je voorkomt dat één plant uitgroeit tot een probleem dat jarenlang in je tuin blijft terugkomen.
Bron: infovandaag.nl
