Het kabinet wil huishoudens met zonnepanelen blijven aanmoedigen om zoveel mogelijk van hun zelf opgewekte stroom direct te gebruiken. Dat blijkt uit een recente Kamerbrief van demissionair minister Sophie Hermans van Klimaat en Groene Groei. De overheid wil mensen beter voorbereiden op het verdwijnen van de salderingsregeling, die op 1 januari 2027 wordt afgeschaft. Om die overgang soepeler te laten verlopen, werkt het ministerie aan een brede informatiecampagne waarin meerdere partijen samenwerken.
De aanleiding voor deze stap is helder. Uit evaluaties blijkt dat veel huishoudens nog onvoldoende weten wat het einde van de salderingsregeling concreet betekent voor hun portemonnee. Zonder goede voorbereiding kan de opbrengst van zonnepanelen lager uitvallen dan verwacht. Het kabinet wil voorkomen dat mensen daardoor worden verrast, ontmoedigd raken of hun vertrouwen in duurzame energie verliezen.
Onvoldoende kennis over gevolgen afschaffing salderen
Op dit moment kunnen huishoudens de stroom die zij met zonnepanelen opwekken nog wegstrepen tegen de stroom die zij van het net afnemen. Dit salderen maakt zonnepanelen financieel aantrekkelijk. Vanaf 2027 verdwijnt dat voordeel volledig. Voor teruggeleverde stroom ontvangen huishoudens dan alleen nog een vergoeding, die aanzienlijk lager ligt dan het huidige salderingsvoordeel.
Nederland telt inmiddels meer dan drie miljoen woningen met zonnepanelen. Voor al deze huishoudens verandert er straks iets in de manier waarop zij besparen op hun energierekening. Toch blijkt uit onderzoek dat een groot deel van de zonnepaneelbezitters nog niet precies weet wat de nieuwe situatie inhoudt. Het kabinet ziet daarin een risico en wil tijdig ingrijpen met duidelijke en praktische informatie.
Evaluatie van eerdere voorlichtingscampagne
De nieuwe plannen bouwen voort op een eerdere campagne van Milieu Centraal, die afgelopen najaar werd uitgevoerd onder de naam In het zonnetje. Deze campagne was gericht op huishoudens met zonnepanelen en had als doel om hen praktische tips te geven over slimmer energiegebruik.
Centraal stond het verhogen van het eigenverbruik: het direct gebruiken van zonnestroom op het moment dat die wordt opgewekt. De bijbehorende informatiepagina werd ruim 135.000 keer bezocht. Dat wijst op interesse, maar volgens het kabinet is dat nog niet voldoende gezien het grote aantal huishoudens dat zonnepanelen bezit.
De evaluatie laat zien dat mensen behoefte hebben aan concrete, begrijpelijke adviezen. Grote investeringen of ingewikkelde technische oplossingen schrikken vaak af. Juist eenvoudige gedragsaanpassingen blijken effectief en laagdrempelig.
Waarom eigenverbruik steeds belangrijker wordt
Na het verdwijnen van de salderingsregeling wordt het financieel minder aantrekkelijk om zonnestroom terug te leveren aan het elektriciteitsnet. De vergoeding die daarvoor wordt betaald, ligt lager dan wat huishoudens nu via salderen besparen. Daardoor verschuift de focus: niet meer het terugleveren, maar het zelf gebruiken van stroom levert het meeste voordeel op.
Het verhogen van het eigenverbruik is volgens het kabinet dé manier om zonnepanelen rendabel te houden. Door stroom te gebruiken op het moment dat deze wordt opgewekt, kunnen huishoudens hun energierekening verlagen en blijft de investering in zonnepanelen aantrekkelijk.
Dat vraagt echter om een andere manier van omgaan met elektriciteit. Veel huishoudens gebruiken hun stroom vooral in de ochtend en avond, terwijl zonnepanelen juist midden op de dag het meest produceren. Door dat patroon te doorbreken, ontstaat meer financieel voordeel.
Kleine aanpassingen, merkbaar effect
De eerdere campagne gaf daarom praktische tips die eenvoudig toe te passen zijn. Denk aan het draaien van de wasmachine, droger of vaatwasser rond het middaguur, wanneer de zon volop schijnt. Ook het opladen van laptops, telefoons of andere apparaten tijdens zonnige uren draagt bij aan een hoger eigenverbruik.
Volgens minister Hermans kunnen zulke kleine gedragsveranderingen al een merkbaar effect hebben. Voor sommige huishoudens kan dit oplopen tot tientallen euro’s per maand. Dat verschil wordt groter naarmate er meer elektrische apparaten in huis zijn.
Huishoudens met een elektrische auto, hybride warmtepomp of thuisbatterij kunnen hun verbruik nog beter afstemmen op de productie van zonnestroom. Daardoor benutten zij hun zonnepanelen optimaal en wordt duurzame energie nog efficiënter ingezet.
Nieuwe informatiecoalitie moet bereik vergroten
Hoewel de campagne In het zonnetje als positief wordt beoordeeld, vindt het kabinet één losse actie onvoldoende. Daarom werkt het ministerie aan een brede informatiecoalitie. Het doel daarvan is om de boodschap over slim energiegebruik via meerdere kanalen en partijen te verspreiden.
In deze coalitie wil de overheid samenwerken met onder meer energiebedrijven, gemeenten, installateurs, woningcorporaties en consumentenorganisaties. Door gezamenlijk op te trekken, moet de informatie beter aansluiten bij de praktijk en meer huishoudens bereiken.
De nadruk ligt op eenvoud en herkenbaarheid. Het kabinet wil voorkomen dat mensen worden geconfronteerd met complexe uitleg of tegenstrijdige adviezen. De focus blijft liggen op praktische handvatten die direct toepasbaar zijn in het dagelijks leven.
Leren van ervaringen in andere landen
Bij de uitwerking van de plannen kijkt het kabinet ook naar ervaringen in andere Europese landen. In onder meer België is de salderingsregeling al eerder afgebouwd. Ook daar werd sterk ingezet op het stimuleren van eigenverbruik.
Die aanpak blijkt effectief. Huishoudens die hun energiegebruik aanpassen, merken minder van het wegvallen van financiële voordelen. Volgens het kabinet kan Nederland hiervan leren door succesvolle voorbeelden te gebruiken en kennis te delen.
Het doel is niet alleen om huishoudens te laten besparen, maar ook om het vertrouwen in zonnepanelen en duurzame energie te behouden. Zonne-energie blijft een belangrijke pijler van de energietransitie, ook zonder salderingsregeling.
Voorkomen van teleurstelling en wantrouwen
Een belangrijk uitgangspunt van het beleid is het voorkomen van onverwachte tegenvallers. Zonder goede voorlichting kunnen huishoudens na 2027 ineens geconfronteerd worden met een hogere energierekening. Dat kan leiden tot frustratie en wantrouwen richting de overheid.
Door nu al duidelijk te communiceren, krijgen mensen de tijd om zich aan te passen. Kleine veranderingen in gedrag kunnen op termijn een groot verschil maken. Het kabinet wil dat zonnepaneeleigenaren zich zeker blijven voelen over hun investering.
Daarom kiest de overheid niet voor verplichtingen, maar voor ondersteuning en bewustwording. Heldere informatie moet ervoor zorgen dat zonnepanelen ook na 2027 een logische keuze blijven.
Zonnestroom blijft waardevol, maar vraagt ander gebruik
Het verdwijnen van de salderingsregeling betekent niet dat zonnepanelen hun waarde verliezen. Wel verandert de manier waarop huishoudens voordeel behalen. Eigenverbruik wordt de sleutel tot succes.
Door bewuster om te gaan met energie, kunnen huishoudens hun energierekening verlagen en blijven bijdragen aan duurzame energieopwekking. Het kabinet ziet dat als een gezamenlijke verantwoordelijkheid van overheid, marktpartijen en consumenten.
Met de geplande informatiecoalitie hoopt het ministerie ervoor te zorgen dat huishoudens goed voorbereid zijn op 2027. Zo blijft zonnestroom ook in de toekomst aantrekkelijk, betaalbaar en een belangrijke bouwsteen van een duurzamer Nederland.
