De afgelopen week veranderden veel straten in Nederland in witte glijbanen. Dikke pakken sneeuw, aangevroren modder en gladde stoepen zorgden opnieuw voor dezelfde vraag bij bewoners: wie is hier eigenlijk verantwoordelijk? Moet jij de stoep voor je huis sneeuwvrij maken, of is dat de taak van de gemeente? En wat als iemand juist nú, na al die sneeuwval, voor jouw deur onderuitgaat?
Nu de sneeuw al dagen blijft liggen en de temperaturen ’s nachts onder nul duiken, wordt die vraag steeds urgenter. Veel mensen willen helpen en grijpen naar de sneeuwschuiver, maar lopen daarmee soms onbedoeld extra risico. Want hoewel sneeuwruimen logisch voelt, zit de aansprakelijkheid juridisch anders in elkaar dan vaak wordt gedacht.
Wie is verantwoordelijk na dagenlange sneeuwval?
Ook na een week met hevige sneeuwval blijft de stoep meestal onderdeel van de openbare weg. In vrijwel alle woonstraten is de gemeente dus de officiële eigenaar en daarmee de wegbeheerder. Dat betekent dat zij verantwoordelijk is voor beleid rondom gladheidsbestrijding.
In de praktijk zie je echter dat gemeenten bij langdurige sneeuwval scherpe keuzes maken. De afgelopen week werd vooral gestrooid op hoofdwegen, busroutes en belangrijke fietspaden. Woonstraten, trottoirs en kleine voetpaden kwamen vaak pas veel later — of helemaal niet — aan de beurt.
Dat zorgt voor frustratie, maar het betekent niet automatisch dat bewoners dan verantwoordelijk worden. Voor particulieren geldt sneeuwruimen nog steeds vooral als een sociale afspraak. Veel mensen doen het uit betrokkenheid bij de buurt, niet omdat ze wettelijk verplicht zijn.
Wel is het zo dat sommige gemeenten regels hebben opgenomen in hun lokale verordeningen. Daarin staat soms dat bewoners wordt gevraagd hun stoep begaanbaar te houden bij sneeuw en ijs. Deze regels bestaan, maar zijn meestal beperkt en worden zelden streng gehandhaafd.
Wie zekerheid wil, kan het beste even kijken op de website van de eigen gemeente. Daar staat vaak wat er formeel van bewoners wordt verwacht tijdens extreme weersomstandigheden.
Meer valpartijen, maar niet automatisch jouw schuld
Door de sneeuw van de afgelopen week zijn ook de valpartijen toegenomen. Ambulancediensten en huisartsen zagen meer meldingen van mensen die uitgleden op stoepen en voetpaden. Toch betekent zo’n val niet automatisch dat de bewoner aansprakelijk is.
In juridische zin draait aansprakelijkheid om verwijtbaar gedrag. De vraag is niet alleen óf iemand is gevallen, maar vooral waarom. Gladheid door sneeuw en ijs wordt doorgaans gezien als overmacht: een natuurlijk gevolg van het weer.
Als er simpelweg sneeuw ligt voor jouw huis, zonder dat jij iets hebt gedaan om de situatie te verergeren, is het vrijwel onmogelijk om jou aansprakelijk te stellen. De rechter ziet winterweer als een algemeen risico waar iedereen rekening mee moet houden.
Wanneer kan het wél misgaan?
Na dagenlange sneeuwval ontstaan wel situaties waarin het risico kantelt. Dat gebeurt vooral als bewoners zelf ingrijpen — maar dat op een onhandige manier doen.
Een veelvoorkomend probleem is water op de stoep bij vorst. Afgelopen week hebben mensen hun stoep geprobeerd “schoon te spoelen” of hun auto gewassen terwijl het ’s nachts bleef vriezen. Dat water verandert in een harde ijslaag en maakt de situatie gevaarlijker dan nodig.
Ook half sneeuwruimen kan juist extra gladheid veroorzaken. Door een smal paadje te vegen en de rest te laten liggen, wordt sneeuw aangestampt. Dat kan aanvriezen tot spiegelglad ijs. Als jouw actie leidt tot een verraderlijke ijsrand, kan dat tegen je werken.
Daarnaast is het afschuiven van sneeuw van een oprit naar de stoep riskant. Daarmee verplaats je het probleem naar de openbare ruimte. Als daar iemand op uitglijdt, wordt de kans op aansprakelijkheid groter.
De kern blijft: niet ruimen is zelden fout. Extra gevaar creëren door verkeerd handelen kan dat wel zijn.
En hoe zit het met de gemeente na deze sneeuwweek?
Veel mensen wijzen na een week sneeuw automatisch naar de gemeente. Toch is het lastig om de gemeente aansprakelijk te stellen. Gladheid door weersomstandigheden wordt juridisch gezien als iets wat nu eenmaal kan gebeuren.
De gemeente heeft een inspanningsplicht, geen garantie op veiligheid. Ze moet laten zien dat er een strooiplan is en dat prioriteiten logisch zijn gekozen. Dat is afgelopen week ook gebeurd: eerst hoofdwegen, daarna pas woonstraten.
Aansprakelijkheid komt pas in beeld als er sprake is van extra gevaar. Bijvoorbeeld als stoepen al kapot of scheef lagen vóór de sneeuw, of als er herhaaldelijk meldingen zijn gedaan waar niets mee is gedaan.
Ook bij drukke routes — zoals naar stations, scholen of zorginstellingen — kan de vraag ontstaan of de gemeente genoeg heeft gedaan. Maar zelfs dan is het bewijzen van nalatigheid lastig.
Bedrijven en appartementencomplexen: andere spelregels
Tijdens deze sneeuwweek gelden voor bedrijven strengere verwachtingen dan voor particulieren. Winkels, supermarkten en horecazaken nodigen mensen uit en moeten daarom zorgen voor een veilige toegang.
Eigen terrein, trappen, parkeerplaatsen en paden vallen onder hun verantwoordelijkheid. Als daar dagenlang sneeuw en ijs blijft liggen, kan aansprakelijkheid sneller worden aangenomen.
Bij appartementencomplexen speelt vaak de VvE of verhuurder een rol. Galerijen, portieken en binnenterreinen zijn meestal geen openbare weg. Daar gelden vaak onderhoudsafspraken, zeker bij aanhoudende sneeuwval zoals afgelopen week.
Onzekerheid hierover kan bij een ongeval tot flinke discussies leiden, vooral als niemand duidelijk verantwoordelijk is.
Wat is nu verstandig na deze sneeuwperiode?
Na een week vol sneeuw is het begrijpelijk dat bewoners willen helpen. Toch blijft het belangrijk om verstandig te handelen.
Beslis bewust: ruim óf goed, óf niet. Half werk leidt vaker tot gevaarlijke situaties. Veeg losse sneeuw weg, strooi waar mensen lopen en voorkom hoge randen of ijsplaten.
Gebruik geen water zolang het vriest. Dat is een van de grootste oorzaken van extra gladheid. Let ook op daken, goten en ijspegels. Vallend ijs kan net zo gevaarlijk zijn als een gladde stoep.
Mocht er ondanks alles iemand vallen, noteer dan wat er is gebeurd. Maak foto’s van de situatie en het weer. Meld het bij je verzekeraar als er schade wordt geclaimd.
Sneeuw vraagt om gezond verstand
De sneeuw van de afgelopen week laat zien hoe kwetsbaar we zijn voor gladheid. Toch zijn de regels minder streng dan vaak wordt gedacht. Het draait niet om perfectie, maar om redelijkheid.
Zorg dat je geen extra gevaar veroorzaakt. Help waar het veilig kan, maar weet ook dat je niet overal verantwoordelijk voor bent. Met een beetje gezond verstand kom je juridisch én praktisch het beste de winter door.
