De afgelopen jaren zien experts een alarmerende stijging van oplichting via WhatsApp. Steeds vaker richten criminelen zich op de populaire berichtenapp om accounts over te nemen en slachtoffers financieel of persoonlijk te benadelen. Wat ooit begon met simpele spamberichten, is inmiddels uitgegroeid tot een professionele en goed georganiseerde vorm van phishing. Het risico is groot: niet alleen jij, maar ook je contacten kunnen slachtoffer worden van de trucs die oplichters gebruiken.
WhatsApp is wereldwijd een van de meest gebruikte communicatieplatforms. Dagelijks versturen miljoenen mensen berichten, foto’s, video’s en documenten. Juist deze populariteit maakt de app een aantrekkelijk doelwit voor cybercriminelen. Volgens onderzoekers van Kaspersky en Security.nl is de nieuwste golf van WhatsApp-fraude bijzonder sluw: gebruikers worden misleid via websites die op het eerste gezicht onschuldig en legitiem lijken, zoals online peilingen of prijsvragen.
Hoe WhatsApp-oplichters te werk gaan
De aanval begint meestal buiten WhatsApp zelf. Oplichters lokken slachtoffers naar valse websites door te beloven dat ze een prijs winnen, iets kunnen stemmen of exclusieve content kunnen bekijken. Die websites zien er overtuigend uit: ze bootsen echte peilingen na en bevatten vaak afbeeldingen, logo’s en teksten die betrouwbaar ogen. Hierdoor is de drempel om deel te nemen laag, en klikken mensen sneller door.
Om mee te doen aan zo’n peiling, wordt vaak gevraagd je stem te verifiëren via WhatsApp. Dit klinkt onschuldig, maar vormt het begin van de fraude. Je moet je telefoonnummer invullen en ontvangt vervolgens een koppel- of verificatiecode die zogenaamd nodig is om je deelname te bevestigen. Door deze code in te voeren op de valse website geef je in feite toestemming voor de oplichters om je account te koppelen aan hun apparaat. Vanaf dat moment hebben zij toegang tot je WhatsApp, inclusief al je gesprekken en contacten.
WhatsApp Web en de rol van koppelcodes
Veel gebruikers zijn gewend WhatsApp op hun computer te gebruiken via WhatsApp Web. Dat werkt door een QR-code of koppelcode te scannen op je telefoon. WhatsApp staat toe dat een account tegelijkertijd aan vier apparaten gekoppeld kan zijn, wat handig is voor wie op meerdere apparaten wil werken. Helaas maken oplichters hier slim misbruik van.
Ze vragen via hun valse website om een echte koppelcode die van WhatsApp zelf komt. Jij ziet de code en denkt dat het gaat om een legitieme verificatie voor de peiling of wedstrijd. In werkelijkheid wordt je account gekoppeld aan het apparaat van de oplichters. Zodra dit is gebeurd, kunnen zij berichten sturen naar jouw contacten, jezelf uitsluiten van je account of proberen om geld te ontfutselen.
Waarom WhatsApp-fraude zo effectief is
Het gevaar van deze oplichting ligt in het vertrouwen dat mensen hebben in hun eigen contacten. Berichten komen zogenaamd van jouw eigen account. Je profielfoto, naam en eerder verstuurde berichten wekken een gevoel van betrouwbaarheid bij je vrienden, familie of collega’s. Daardoor trappen zij sneller in de val.
Oplichters maken vaak gebruik van emotionele en urgente scenario’s: ze vragen geld omdat er een noodgeval is, of claimen dat ze dringend hulp nodig hebben voor een aankoop of dienst. Omdat het bericht van iemand komt die ze kennen, twijfelen ontvangers minder snel en handelen ze impulsief.
Het financiële risico
Volgens de Global Anti-Scam Alliance (GASA) is in Nederland in de loop der jaren al voor ongeveer €1,75 miljard verloren gegaan aan diverse vormen van internetoplichting, waaronder phishing via WhatsApp. Dit bedrag laat zien hoe lucratief deze vormen van fraude zijn en hoe belangrijk het is dat gebruikers alert blijven.
Hoe je jezelf kunt beschermen
Gelukkig zijn er concrete stappen die je kunt nemen om de kans dat je slachtoffer wordt, aanzienlijk te verkleinen. Een van de belangrijkste maatregelen is het inschakelen van tweestapsverificatie in WhatsApp. Dit doe je via Instellingen > Account > Verificatie in twee stappen. Vervolgens kies je een pincode die WhatsApp vraagt bij belangrijke acties, zoals het registreren van je telefoonnummer op een nieuw apparaat.
Daarnaast is het essentieel dat je koppelcodes en verificatiecodes nooit deelt. Deze codes zijn strikt persoonlijk en betrouwbare organisaties zullen hier nooit om vragen via een bericht of link. Ontvang je een verzoek om een code in te voeren voor een wedstrijd, stemronde of prijsvraag, wees dan direct op je hoede. Dit is een van de meest voorkomende waarschuwingssignalen van phishing.
Verder is het verstandig om links van onbekende afzenders of verdachte websites niet te openen, en geen persoonlijke gegevens zoals je telefoonnummer of adres op onbetrouwbare sites in te vullen. Controleer altijd de URL van een website; oplichters gebruiken vaak domeinnamen die verdacht veel lijken op echte sites, met kleine aanpassingen in letters of extra woorden.
Extra tips om veilig te blijven
Controleer je account regelmatig: Ga in WhatsApp naar Instellingen > Apparaten om te zien welke apparaten zijn gekoppeld. Ontkoppel direct apparaten die je niet herkent.
Gebruik sterke wachtwoorden: Kies een combinatie van letters, cijfers en symbolen voor je telefoon en apps.
Update je apps: Zorg dat je WhatsApp en je besturingssysteem altijd up-to-date zijn om beveiligingslekken te voorkomen.
Waarschuw je contacten: Als je account toch wordt gehackt, informeer je contacten meteen dat zij geen berichten moeten vertrouwen die van jou lijken te komen.
WhatsApp-fraude is een steeds grotere bedreiging in het digitale tijdperk. Met sluwe tactieken en het misbruik van het vertrouwen dat mensen hebben in hun eigen contacten, kunnen oplichters enorme schade aanrichten. Het goede nieuws is dat gebruikers zichzelf kunnen beschermen door alert te blijven, tweestapsverificatie in te schakelen en codes of persoonlijke informatie nooit te delen.
Het bewustzijn van deze risico’s is cruciaal. Het voorkomt niet alleen dat je zelf slachtoffer wordt, maar ook dat je onbedoeld vrienden, familie of collega’s in gevaar brengt. Een klein beetje waakzaamheid kan duizenden euro’s en veel stress besparen. Dus de volgende keer dat je wordt uitgenodigd voor een online peiling of prijsvraag, denk twee keer na voordat je je telefoonnummer en verificatiecodes invoert. Veiligheid begint bij jou, en met de juiste voorzorgsmaatregelen blijft WhatsApp een veilige en handige manier om in contact te blijven.
