Dagelijkse producten die in veel Nederlandse keukens staan, liggen onder vuur na nieuw onderzoek van voedselwaakhond Foodwatch.
Uit tests blijkt dat in verschillende soorten rijst, thee en kruiden resten van verboden pesticiden zijn gevonden. Het gaat om producten die verkocht worden bij grote supermarktketens zoals Albert Heijn en Jumbo. Vooral het feit dat het gaat om alledaagse producten zorgt voor veel onrust.
Volgens Foodwatch zijn tientallen onderzochte producten besmet met resten van bestrijdingsmiddelen die binnen de Europese Unie niet meer zijn toegestaan. De voedselwaakhond liet in totaal 64 producten uit vier verschillende landen onderzoeken.
De uitkomsten worden door de organisatie omschreven als “zorgwekkend” en hebben direct geleid tot oproepen voor strengere controles en hardere maatregelen vanuit de Europese Unie.
Uit het onderzoek blijkt dat in 49 van de 64 geteste producten pesticideresten werden aangetroffen. In 45 gevallen ging het zelfs om stoffen die in de EU verboden zijn.
Sommige producten overschreden daarnaast ook de wettelijke grenswaarden. Volgens de huidige regelgeving zouden die producten eigenlijk niet meer in de winkelschappen mogen liggen.
Vooral bij kruiden werden opvallend veel resten gevonden. Alle onderzochte monsters van paprikapoeder, chili en komijn bleken sporen van verboden pesticiden te bevatten. Eén product sprong er volgens Foodwatch direct uit: het milde paprikapoeder van Verstegen.
In een enkel monster werden maar liefst achttien verschillende pesticiden gevonden. Volgens het onderzoek was ongeveer de helft daarvan niet toegestaan binnen de Europese Unie.
Ook andere producten kwamen negatief naar voren in de resultaten. Verschillende soorten basmatirijst die verkocht worden bij Albert Heijn en andere supermarkten bevatten resten van niet-goedgekeurde bestrijdingsmiddelen.
Daarnaast werden ook meerdere soorten groene thee genoemd in het rapport.
Bij de rijstproducten gaat het onder meer om:
- Albert Heijn Basmati Rijst
- Ben’s Original Rice
- Lassie basmati rijst
- Tilda Pure Basmati
Ook bij kruiden werden meerdere bekende producten genoemd:
- Paprikapoeder mild Verstegen
- Komijnzaad Verstegen
- Euroma Paprika
- Chili La Drogheria
Daarnaast noemt Foodwatch ook verschillende theesoorten:
- Lipton Citrus Green Tea
- Pickwick Green Tea Ginger
- Twinings Tea Ginger
- Yogi Tea Green Energy
De aangetroffen stoffen zijn niet zomaar onbekende chemicaliën. Volgens Foodwatch gaat het onder meer om pesticiden die schadelijk kunnen zijn voor insecten en het milieu.
Zo werden de stoffen clothianidine, thiamethoxam en imidacloprid aangetroffen. Deze middelen staan bekend als schadelijk voor bijen en zijn binnen de EU daarom verboden of streng beperkt.
Ook andere middelen zoals chloorfenapyr, bifenthrin en spirotetramat werden gevonden. Daarnaast troffen onderzoekers het schimmelwerende middel isoprothiolaan aan.
Sommige van deze stoffen worden buiten Europa nog wel gebruikt, ondanks de strengere Europese regels.
Volgens Foodwatch laat het onderzoek zien dat verboden middelen alsnog via importproducten op Europese borden terecht kunnen komen.
Dat roept vragen op over de controles op voedselimport en de verantwoordelijkheid van supermarkten.
De organisatie wijst erop dat het probleem nog groter wordt doordat sommige van deze verboden pesticiden vanuit Europese landen zelf geëxporteerd worden naar landen buiten de EU.
Daar mogen de middelen vervolgens nog wel gebruikt worden in de landbouw. Producten die daarmee behandeld zijn, kunnen uiteindelijk weer terugkeren naar Europa via internationale handel.
Directeur Nicole van Gemert noemt die situatie onacceptabel. Volgens haar is het vreemd dat middelen die in Europa te gevaarlijk worden gevonden voor gebruik, alsnog worden geproduceerd en geëxporteerd naar andere delen van de wereld.
Foodwatch vindt daarom dat supermarkten meer verantwoordelijkheid moeten nemen. Volgens de organisatie moeten ketens zoals Albert Heijn en Jumbo leveranciers harder aanspreken op de kwaliteit en veiligheid van producten.
Ook pleit Foodwatch voor strengere Europese regelgeving en een totaalverbod op de export van verboden pesticiden.
De discussie over bestrijdingsmiddelen in voedsel speelt al langer binnen Europa. Consumenten worden steeds kritischer op wat er precies in hun eten zit, terwijl milieuorganisaties waarschuwen voor de gevolgen van chemische middelen voor natuur, biodiversiteit en gezondheid.
Toch benadrukken experts vaak dat het aantreffen van resten niet automatisch betekent dat een product direct gevaarlijk is voor de gezondheid.
De hoeveelheid en blootstelling spelen daarbij een belangrijke rol. Tegelijkertijd zorgen berichten over verboden stoffen in dagelijkse producten wel voor onrust bij consumenten.
Voor veel mensen zijn rijst, thee en kruiden namelijk vaste onderdelen van hun dagelijkse voeding. Juist daarom slaan de resultaten van het onderzoek zo hard in. Producten die als normaal en veilig worden gezien, blijken ineens onderwerp van discussie.
Of supermarkten producten naar aanleiding van het onderzoek uit de schappen gaan halen, is voorlopig nog niet duidelijk.
Wel neemt de druk op producenten en winkelketens toe om meer openheid te geven over controles en herkomst van producten.
Duidelijk is in ieder geval dat het onderzoek van Foodwatch opnieuw een discussie heeft geopend over voedselveiligheid binnen Europa.
De komende tijd zal moeten blijken of de politiek en supermarkten ook daadwerkelijk met strengere maatregelen komen.
