Het aantal salmonellabesmettingen bij Nederlandse leghennen blijft onrustbarend stijgen. In 2024 lag het besmettingspercentage al boven de Europese norm, en ook in 2025 lijkt de trend zich voort te zetten. Inmiddels zijn tientallen pluimveebedrijven getroffen, wat niet alleen gevolgen heeft voor de sector, maar ook voor de volksgezondheid. Vooral ouderen en kwetsbaren lopen extra risico bij een salmonellabesmetting. De minister van Volksgezondheid overweegt daarom strengere maatregelen om herhaling te voorkomen.
Sterke stijging sinds 2023
Onderzoekers waarschuwen al langer dat salmonella bij Nederlandse leghennen toeneemt. Waar er in 2023 nog 74 besmette bedrijven waren, liep dat aantal in 2024 op tot 81. Halverwege 2025 staat de teller al op vijftig — een verontrustend aantal, aangezien het jaar nog niet voorbij is.
Ook het aantal menselijke besmettingen stijgt. Het gemiddelde jaarlijkse aantal geregistreerde salmonellagevallen bij mensen nam toe van 281 (tussen 2017 en 2019) naar 427 in 2023 en 401 in 2024. Deskundigen benadrukken dat dit slechts het topje van de ijsberg is: naar schatting wordt slechts één op de twintig tot dertig besmettingen daadwerkelijk gemeld.
Hoe de besmetting begon
De huidige problemen vinden hun oorsprong in 2023, toen een partij gerecyclede eierschalen in kippenvoer terechtkwam. Die schalen waren onvoldoende verhit, waardoor de salmonellabacterie het voer kon besmetten. Vervolgens verspreidde de bacterie zich razendsnel via voer, pluimvee en meststromen naar andere bedrijven.
Dat de besmettingen blijven terugkeren, komt door een combinatie van factoren:
Restbesmettingen uit 2023 die nooit volledig zijn uitgeroeid.
Vertraagde ruimingen, waardoor besmette kippen te lang blijven zitten.
Lange testintervallen — bedrijven worden vaak slechts eens per vijftien weken gecontroleerd, waardoor besmette eieren ongemerkt in de handel kunnen komen.
Lakse controle op grondstoffen, waaronder hergebruik van eierschalen of voerresten.
“Zolang het ruimen en testen niet sneller gebeurt, blijven we achter de feiten aanlopen,” aldus een voedselveiligheidsexpert.
Risico voor de volksgezondheid
Salmonella is een hardnekkige bacterie die via besmet voedsel — zoals rauwe eieren, kip of onvoldoende verhitte gerechten — in het menselijk lichaam terechtkomt. De infectie veroorzaakt meestal binnen één tot twee dagen klachten als diarree, buikkrampen, misselijkheid, koorts en soms braken.
Bij gezonde volwassenen verdwijnen de klachten vaak vanzelf binnen een week. Maar voor ouderen, jonge kinderen en mensen met een verzwakt immuunsysteem kan salmonella veel ernstiger uitpakken. In sommige gevallen leidt de bacterie tot bloedvergiftiging (sepsis) of zelfs hersenvliesontsteking.
“Vooral ouderen boven de 70 hebben een verhoogd risico, omdat hun afweer minder sterk is,” waarschuwt het RIVM. “Een besmetting die voor een jongere slechts een paar dagen ongemak oplevert, kan bij een kwetsbare oudere levensbedreigend zijn.”
Wat doet de minister?
De minister van Volksgezondheid heeft aangekondigd dat strengere maatregelen worden overwogen. Daarbij gaat het onder meer om:
Snellere ruiming van besmette koppels om verdere verspreiding te voorkomen.
Vaker testen van bedrijven, bijvoorbeeld eens per maand in plaats van eens per kwartaal.
Strengere eisen aan voerproductie en verwerking van gerecyclede eierschalen.
Betere hygiëneprotocollen binnen pluimveebedrijven.
De eiersector zelf toont zich bezorgd, maar begrijpt dat ingrijpen onvermijdelijk is. “We willen niet opnieuw in een situatie komen waarbij besmette eieren in de schappen belanden,” zegt een woordvoerder van de Nederlandse Vakbond Pluimveehouders. “De reputatie van onze eieren is kwetsbaar.”
Wat kun jij zelf doen?
Consumenten kunnen zelf veel doen om de kans op besmetting te verkleinen. Een paar eenvoudige gewoontes maken al een groot verschil:
Was je handen na contact met rauwe eieren of vlees.
Bewaar eieren koel en laat ze niet onnodig lang buiten de koelkast liggen.
Verhit eieren goed: zorg dat zowel het eiwit als het eigeel volledig gestold is.
Voorkom kruisbesmetting door rauwe producten gescheiden te houden van bereide gerechten.
Voor 60-plussers of mensen met een verminderde weerstand zijn deze maatregelen extra belangrijk. Zij doen er goed aan geen rauwe of halfrauwe eieren te eten, zoals in zelfgemaakte mayonaise of tiramisu.
Conclusie
De aanhoudende stijging van salmonella bij leghennen is een serieus signaal voor zowel de pluimveesector als consumenten. Terwijl de overheid werkt aan strengere regels om de voedselveiligheid te garanderen, ligt er ook een verantwoordelijkheid bij de consument zelf.
Met simpele maatregelen in de keuken kun je veel ellende voorkomen. Want één ding is duidelijk: zolang de salmonellabacterie in omloop blijft, is waakzaamheid essentieel — zeker voor ouderen en kwetsbaren.
