Je hoort het niet vaak: iemand die jarenlang rookte, graag chocolade at en af en toe een glaasje port dronk, wordt toch meer dan 120 jaar oud. Jeanne Calment deed precies dat. Toen ze in 1997 overleed, had ze de verbazingwekkende leeftijd van 122 jaar en 164 dagen bereikt.
Haar verhaal fascineert nog steeds, omdat ze op het eerste gezicht alle conventionele ‘gezonde’ regels overtrad, en toch een record vestigde dat de wetenschap erkent. Wat was haar geheim?
Geboren in 1875 in Arles, in het zonnige zuiden van Frankrijk, groeide Jeanne op in een wereld die nauwelijks op moderne technologie vertrouwde. Toch heeft ze alle historische omwentelingen van de twintigste eeuw meegemaakt. Van de opkomst van de gloeilamp en de telefoon tot de bouw van de Eiffeltoren en het uitbreken van twee wereldoorlogen.
Ze zag auto’s gemeengoed worden, de eerste stappen van het internettijdperk en leefde mee met het dagelijks bestuur van meerdere Amerikaanse presidenten. Haar leven besloeg een eeuw vol veranderingen, die ze met opmerkelijke scherpte en levendigheid meemaakte.
Actief blijven tot op hoge leeftijd
Wat Jeanne bijzonder maakte, was haar energie en actieve levensstijl. Zelfs toen ze al diep in de negentig was, fietste ze nog regelmatig door Arles. Op haar honderdste verjaardag liep ze te voet langs de huizen om iedereen persoonlijk te bedanken voor de felicitaties.
Dat soort nuchtere, actieve levenshouding typeerde haar tot op het einde. In plaats van zich terug te trekken, bleef ze betrokken bij haar gemeenschap en nam ze actief deel aan het sociale leven, wat mogelijk bijdroeg aan haar opmerkelijke vitaliteit.
Genieten van het leven
Wie verwacht dat een recordhouder in gezond leven streng diette en alles matigde, vergist zich volledig bij Jeanne Calment. Ze genoot wekelijks van ongeveer twee pond chocolade, rookte vanaf haar 21e tot haar 117e, en sloot maaltijden vaak af met een glas port. Ze volgde geen dieetplannen of fitnessschema’s, maar leefde naar eigen inzicht en plezier.
Zelfs op haar 120e maakte ze grappen tegen journalisten: “Ik zie slecht, ik hoor slecht, ik voel niets, maar verder gaat het uitstekend.” Deze combinatie van genieten, relativeren en humor bleek een kenmerk van haar lange leven.
Humor als levenselixer
Haar humor en relativeringsvermogen lijken een cruciaal onderdeel van haar lang leven te zijn geweest. Jeanne maakte vaak luchtige opmerkingen over ouderdom, zoals haar bekende uitspraak dat ze slechts één rimpel had — en dat ze erop zat.
Het vermogen om het leven niet te zwaar te nemen, om te lachen om jezelf en om tegenslagen, blijkt een terugkerend thema in haar verhaal. Humor gaf haar wellicht de mentale veerkracht die nodig was om zo lang actief en gezond te blijven.
Het medische perspectief
Artsen en onderzoekers hebben zich vaak afgevraagd hoe iemand die rookte, regelmatig wijn dronk en zich niets aantrok van diëten, toch zo oud kon worden. Medisch onderzoeker Jean-Marie Robin, die samen met Calments arts een biografie schreef, gaf aan dat vooral haar stressbestendigheid een groot verschil maakte.
Ze leek biologisch bijna ongevoelig voor stress, wat volgens hem een sleutelfactor was voor haar opmerkelijke levensduur. Jeanne zelf vatte het simpel samen: piekeren heeft geen zin als je er niets aan kunt doen.
Een actieve geest
Naast lichamelijke activiteit benadrukte Jeanne het belang van een alerte geest. Ze bleef nieuwsgierig, betrokken bij de samenleving en bleef in contact met anderen. Het opzoeken van sociale interactie, het lezen van kranten en boeken, en het tonen van interesse in haar omgeving hielden haar geest scherp. Deze combinatie van lichamelijke beweging en mentale stimulatie is volgens onderzoekers een van de fundamenten van een lang, gezond leven.
Wat we kunnen leren
Jeanne Calment’s leven laat zien dat er geen magisch recept is voor ouderdom, maar dat bepaalde gewoonten bijdragen aan veerkracht en vitaliteit. Actief blijven, humor gebruiken om te relativeren en sociale verbindingen onderhouden, blijken belangrijke pijlers.
Haar voorbeeld laat zien dat lang leven niet alleen draait om wat je laat, maar ook om hoe je leeft: met plezier, nieuwsgierigheid en een lichte toon, ongeacht de conventies van gezond leven.
De balans tussen genieten en gezond leven
Jeanne was geen gezondheidsfanaticus, maar ze balanceerde genieten en welzijn op haar manier. Haar leven biedt een interessant tegenvoorbeeld van de huidige obsessie met strikte diëten en gezondheidsregels.
Het laat zien dat een levenshouding die plezier, betrokkenheid en matige, maar bewuste indulgentie combineert, ook een krachtig effect kan hebben op levensduur en kwaliteit van leven.
Jeanne’s nalatenschap
Tot op de dag van vandaag blijft Jeanne Calment een bron van fascinatie. Haar verhaal is opgenomen in de geschiedenisboeken, officieel erkend door Guinness World Records, en studiedocumenten ondersteunen haar uitzonderlijke leeftijd.
Ze blijft een icoon voor wie de conventionele regels wil uitdagen en laat zien dat een lang leven ook gaat over de manier waarop je in het leven staat.
Haar leven herinnert ons eraan dat gezondheid niet alleen gaat over diëten, sporten en vermijden, maar ook over het koesteren van plezier, het onderhouden van sociale banden, actief blijven en met humor naar het leven kijken.
Wie Jeanne’s levenswijze in kleine mate toepast, kan misschien niet 122 worden, maar kan wel de kwaliteit en vreugde van het dagelijks leven aanzienlijk verhogen.
