Vanaf volgend jaar kan autorijden door België er ineens heel anders uitzien. Wie regelmatig bij onze zuiderburen de grens overgaat, doet er goed aan om dit onderwerp alvast in de gaten te houden. De kans is namelijk groot dat België een belangrijke stap zet richting een verplicht tolvignet voor automobilisten. Geen sticker meer op de voorruit zoals vroeger in sommige landen, maar een volledig digitaal systeem dat automatisch controleert wie er betaalt en wie niet.
Het idee is niet nieuw, maar nu lijkt het er echt van te komen. Al jaren wordt er in België gesproken over een vorm van wegenheffing voor personenauto’s, en inmiddels zijn de plannen concreter dan ooit. Vlaanderen en Wallonië werken samen aan één systeem dat zowel voor Belgische automobilisten als voor buitenlandse bestuurders moet gelden. Dat is geen toeval, want juist buitenlandse voertuigen zijn goed voor meer dan de helft van alle kilometers die op Belgische wegen worden gereden.
Het geplande tolvignet wordt bedoeld als een algemene bijdrage voor het gebruik van de belangrijkste wegen in België. Het zal verplicht worden op autosnelwegen en grote gewestwegen, die je kunt vergelijken met Nederlandse autowegen. Lokale wegen blijven buiten schot, net als het volledige Brusselse gewest. Dat laatste is opvallend, maar volgens de plannen is het wel de bedoeling dat Brussel zich op een later moment alsnog aansluit bij het systeem.
Het vignet geldt straks voor iedereen die gebruikmaakt van deze wegen, ongeacht of je in België woont of slechts op doorreis bent. Dat betekent dat ook Nederlandse vakantiegangers, zakelijke rijders en toeristen ermee te maken krijgen. Om die reden wordt er niet alleen gekeken naar een jaarvignet, maar ook naar kortlopende varianten. Denk aan een dagvignet of een meerdaags vignet, speciaal bedoeld voor mensen die maar kort in België verblijven.
Over de exacte kosten bestaat nog geen volledige duidelijkheid, maar in politieke kringen circuleren al wel bedragen. Voor een jaarvignet wordt gesproken over ongeveer 100 euro per voertuig. Voor oudere auto’s, met name voertuigen van twintig jaar of ouder, zou dat bedrag kunnen oplopen tot zo’n 125 euro per jaar. Daarmee lijkt België qua prijsniveau aan te sluiten bij landen als Oostenrijk en Zwitserland, waar een vignet al langer verplicht is.
De inkomsten uit het tolvignet zijn bedoeld voor het onderhoud en de verbetering van het Belgische wegennet. Vlaams minister van Financiën Ben Weyts heeft al aangegeven dat het geld direct terug moet vloeien naar infrastructuurprojecten. In de meerjarenbegroting van Vlaanderen wordt voor 2027 gerekend op ongeveer 130 miljoen euro aan inkomsten. Wallonië verwacht in datzelfde jaar zo’n 50 miljoen euro extra te ontvangen.
Opvallend is dat de Belgische overheid in haar berekeningen uitgaat van ongeveer 1,8 miljoen voertuigen die een tolvignet aanschaffen. Dat is aanzienlijk minder dan het totale aantal auto’s in België, dat ruim boven de zes miljoen ligt. Dat verschil wordt deels verklaard door vrijstellingen, deels door het feit dat niet alle voertuigen gebruikmaken van de wegen waarvoor het vignet verplicht wordt. Toch roept dit bij critici vragen op over de haalbaarheid en de uiteindelijke opbrengsten.
Het systeem zelf wordt volledig digitaal ingericht. Er komt dus geen fysieke sticker meer op de voorruit, zoals veel mensen nog kennen van vakanties in het buitenland. In plaats daarvan wordt het vignet gekoppeld aan het kenteken van het voertuig. Controle vindt plaats via camera’s langs de weg die automatisch nummerplaten scannen en vergelijken met een centrale database. Wie geen geldig vignet heeft, loopt het risico op een boete.
De aankoop van het vignet zal centraal verlopen via een online platform. Daar kunnen automobilisten hun kenteken registreren en het gewenste vignet aanschaffen. Het systeem wordt hetzelfde voor Vlaanderen en Wallonië, zodat er geen verwarring ontstaat tussen de verschillende gewesten. Ook buitenlandse bestuurders moeten via dit platform hun vignet regelen, onder dezelfde voorwaarden als Belgische automobilisten.
Volgens Europese regelgeving mogen buitenlandse weggebruikers niet worden benadeeld ten opzichte van inwoners van het land zelf. Dat betekent dat Belgen net zo goed moeten meebetalen als Nederlanders, Fransen of Duitsers die door België rijden. Dit is een belangrijk verschil met eerdere plannen, waarbij vooral werd gekeken naar het belasten van transitverkeer. Die aanpak bleek juridisch niet houdbaar.
Voor Belgische automobilisten is er wel een belangrijke nuance. De invoering van het tolvignet mag er volgens de overheid niet toe leiden dat autorijden duurder wordt. Daarom wordt gesproken over een verlaging van de bestaande motorijtuigenbelasting zodra het vignet wordt ingevoerd. Per saldo zouden Belgische bestuurders dus ongeveer hetzelfde blijven betalen, alleen via een andere constructie.
Wanneer het tolvignet precies wordt ingevoerd, is nog niet definitief vastgesteld. De verwachting is echter dat dit al volgend jaar kan gebeuren, mits de politieke besluitvorming niet verder vertraagt. Zodra de wetgeving rond is en de technische infrastructuur staat, kan het systeem relatief snel worden uitgerold.
Voor Nederlandse automobilisten betekent dit dat een ritje door België waarschijnlijk iets meer voorbereiding vraagt. Even snel de grens over zonder na te denken over tolheffing zal dan verleden tijd zijn. Wie regelmatig door België rijdt, zal moeten afwegen welk type vignet het meest voordelig is: een jaarvignet of een kortlopende variant.
Ook in Nederland wordt ondertussen gekeken naar hervormingen van het huidige belastingstelsel voor voertuigen. Kilometerheffing, rekeningrijden en andere vormen van gebruiksbelasting liggen al langer op tafel. Het Belgische tolvignet past daarmee in een bredere Europese trend, waarbij landen zoeken naar nieuwe manieren om infrastructuur te financieren en het gebruik van de auto eerlijker te belasten.
Of het Belgische tolvignet uiteindelijk op begrip kan rekenen bij automobilisten, zal afhangen van de uitvoering. Transparantie over de kosten, duidelijke communicatie richting buitenlandse bestuurders en zichtbare verbeteringen aan het wegennet zullen cruciaal zijn. Eén ding lijkt in ieder geval zeker: autorijden door België staat aan de vooravond van een flinke verandering.
