Veel huishoudens zetten hun vaatwasser bijna elke dag aan. Na het avondeten verdwijnen borden, glazen en pannen vaak automatisch in de machine, waarna één druk op de knop het werk lijkt te doen. Toch staan weinig mensen stil bij de vraag wat zo’n spoelbeurt eigenlijk kost.
Met stijgende energieprijzen en hogere waterkosten wordt die vraag steeds relevanter. Want hoewel een vaatwasser enorm praktisch is, verbruikt het apparaat natuurlijk wel water, elektriciteit en schoonmaakmiddel.
Toch blijkt uit verschillende onderzoeken dat een moderne vaatwasser verrassend efficiënt kan zijn. Sterker nog: in veel gevallen is een vaatwasser zelfs zuiniger dan met de hand afwassen. Vooral wanneer je het apparaat volledig vult en een energiezuinig programma gebruikt, kan het verbruik relatief laag blijven. Maar hoeveel kost één spoelbeurt nu echt? En waar zitten precies de grootste kosten?
Het waterverbruik van een vaatwasser
Wanneer mensen denken aan kosten van een vaatwasser, denken ze vaak eerst aan water. Logisch, want bij afwassen draait het natuurlijk om water en schoonmaken. Toch blijkt dat waterverbruik meestal niet de grootste kostenpost is.
Een moderne vaatwasser gebruikt gemiddeld tussen de 9 en 12 liter water per spoelbeurt. Dat lijkt misschien weinig, maar dat komt doordat de machine het water efficiënt rondpompt en meerdere keren hergebruikt tijdens het programma. Oudere vaatwassers gebruiken soms iets meer water, ongeveer 12 tot 15 liter per wasbeurt.
Ter vergelijking: wanneer je met de hand afwast, kan het waterverbruik veel hoger liggen. Als je een kraan laat lopen of een grote bak warm water gebruikt, kan dat al snel oplopen tot 40 of zelfs 60 liter per afwasbeurt.
De kosten van water zijn in Nederland bovendien relatief laag. Gemiddeld kost 1000 liter leidingwater ongeveer €1,50 tot €2,00. Dat betekent dat een vaatwasser per spoelbeurt slechts een paar cent aan water verbruikt.
In de praktijk komt het waterverbruik meestal neer op ongeveer 2 tot 3 cent per keer. Daarmee is duidelijk dat water maar een klein deel van de totale kosten vormt.
Elektriciteit is de grootste kostenpost
De grootste kosten van een vaatwasser zitten vrijwel altijd in het elektriciteitsverbruik. Dat komt vooral doordat de machine water moet verwarmen tot hoge temperaturen om vet en vuil goed te verwijderen.
Een moderne vaatwasser verbruikt gemiddeld tussen de 0,7 en 1,2 kilowattuur (kWh) elektriciteit per wasprogramma. Hoeveel energie precies nodig is, hangt af van het gekozen programma. Intensieve programma’s met hoge temperaturen gebruiken meer energie, terwijl eco-programma’s juist zuiniger zijn.
Als we uitgaan van een gemiddelde elektriciteitsprijs tussen de €0,30 en €0,40 per kWh, dan kost een spoelbeurt aan stroom ongeveer:
€0,21 aan de lage kant
€0,48 aan de hogere kant
Dit betekent dat elektriciteit vaak meer dan de helft van de totale kosten van een vaatwasprogramma bepaalt.
Eco-programma’s zijn speciaal ontwikkeld om energie te besparen. Ze gebruiken lagere temperaturen en langere wastijden om toch een goed resultaat te bereiken. Daardoor kan het programma wel langer duren, maar verbruikt het minder stroom.
De kosten van vaatwastabletten
Naast water en elektriciteit speelt ook het schoonmaakmiddel een rol. De meeste mensen gebruiken vaatwastabletten, maar ook poeder of vloeibaar vaatwasmiddel komt voor.
De prijs van een vaatwastablet verschilt sterk per merk en verpakking. In grote voordeelverpakkingen kan een tablet soms maar 10 cent kosten, terwijl premiummerken soms richting 25 cent per stuk gaan.
Gemiddeld ligt de prijs van een tablet tussen:
€0,10 aan de lage kant
€0,25 voor duurdere varianten
Hoewel dit bedrag klein lijkt, kan het op jaarbasis toch oplopen als je de vaatwasser bijna dagelijks gebruikt.
De totale kosten per spoelbeurt
Als we alle kosten bij elkaar optellen – water, elektriciteit en vaatwasmiddel – krijgen we een goed beeld van wat één spoelbeurt gemiddeld kost.
Een realistische berekening ziet er ongeveer zo uit:
Elektriciteit: €0,21 – €0,48
Water: €0,02 – €0,03
Vaatwastablet: €0,10 – €0,25
Samen komt dat neer op ongeveer €0,35 tot €0,75 per keer dat je de vaatwasser aanzet.
Dat betekent dat een huishouden dat vijf keer per week de vaatwasser gebruikt, gemiddeld tussen de €7 en €15 per maand kwijt kan zijn aan afwassen.
Is een vaatwasser goedkoper dan met de hand afwassen?
Veel mensen denken dat handafwas goedkoper is, maar dat blijkt niet altijd te kloppen. Bij handafwas wordt vaak veel meer warm water gebruikt dan bij een vaatwasser.
Als je bijvoorbeeld een spoelbak vult met warm water of de kraan laat lopen tijdens het afwassen, kan het waterverbruik flink oplopen. Daarbij moet dat water ook nog worden verwarmd door de cv-ketel of boiler, wat extra energie kost.
Een vaatwasser werkt efficiënter. De machine gebruikt precies de hoeveelheid water die nodig is en verwarmt dat water zo efficiënt mogelijk. Daardoor kan het totale energie- en waterverbruik lager uitvallen dan bij handafwas.
Daarnaast wassen moderne vaatwassers vaak op hogere temperaturen dan mensen met de hand gebruiken. Dat zorgt voor een hygiënischer resultaat en betere verwijdering van vet en bacteriën.
Slim besparen met je vaatwasser
Hoewel een vaatwasser al redelijk efficiënt kan zijn, zijn er verschillende manieren om de kosten nog verder te verlagen.
Een van de eenvoudigste tips is om altijd het eco-programma te gebruiken wanneer dat mogelijk is. Dit programma verbruikt minder energie en water, al duurt het vaak iets langer.
Daarnaast is het verstandig om de vaatwasser alleen aan te zetten wanneer hij volledig gevuld is. Een halflege machine verbruikt namelijk bijna net zoveel energie als een volle.
Ook het gebruik van vaatwasmiddel kun je optimaliseren. Soms gebruiken mensen onnodig sterke tabletten of extra spoelmiddelen terwijl dat niet altijd nodig is.
Het onderhoud van de vaatwasser speelt ook een rol. Door regelmatig het filter schoon te maken en de sproeiarmen te controleren, blijft het apparaat efficiënter werken.
Een andere tip is om borden en pannen niet eerst uitgebreid onder de kraan af te spoelen. Veel moderne vaatwassers zijn ontworpen om vuil zelf te verwerken, waardoor voorspoelen vaak overbodig is.
Kleine kosten, groot gemak
Als je alle factoren bekijkt, blijkt dat een vaatwasser per spoelbeurt relatief weinig kost. Met gemiddeld 35 tot 75 cent per keer blijft het bedrag per gebruik beperkt.
De grootste kosten zitten in elektriciteit, terwijl water juist verrassend goedkoop blijkt. Door slim gebruik te maken van energiezuinige programma’s en de machine goed te vullen, kun je de kosten verder beperken.
Uiteindelijk biedt een vaatwasser niet alleen gemak, maar vaak ook een efficiëntere manier van afwassen. Voor veel huishoudens is het apparaat daardoor een praktische en relatief betaalbare hulp in de keuken.
