Jicht is een pijnlijke gewrichtsaandoening die vaak onverwacht opduikt. Het begint meestal plotseling, vaak ’s nachts, met een hevige pijn in één gewricht – meestal de grote teen. Toch is jicht meer dan alleen een kortstondige gewrichtspijn. Het is een aandoening die veel vaker voorkomt dan mensen denken, en waarvan de signalen vaak te laat worden herkend.
Wat is jicht precies?
Jicht ontstaat door een te hoge concentratie urinezuur in het bloed. Urinezuur is een afvalstof die ontstaat bij de afbraak van purines – stoffen die van nature in ons lichaam voorkomen, maar ook in bepaalde voedingsmiddelen zoals rood vlees, orgaanvlees, vis en alcohol.
Wanneer er te veel urinezuur in het bloed zit, kunnen zich kleine kristallen vormen die zich ophopen in gewrichten. Die kristallen zorgen voor een ontstekingsreactie, wat leidt tot pijn, zwelling en roodheid. Hoewel het vooral voorkomt bij mannen boven de veertig, kunnen ook vrouwen en jongere mensen ermee te maken krijgen.
De eerste tekenen van jicht
Het meest kenmerkende symptoom van jicht is een plotselinge, felle pijn in een gewricht. Vaak wordt de pijn als ondraaglijk omschreven. Meestal begint het in de grote teen, maar het kan ook voorkomen in de enkel, knie, pols of vinger.
De belangrijkste signalen zijn:
Plotselinge gewrichtspijn – vaak midden in de nacht.
Roodheid en zwelling – het gewricht wordt warm, dik en glanzend.
Bewegingsbeperking – zelfs aanraken van het gebied kan extreem pijnlijk zijn.
Brandend of kloppend gevoel – de pijn lijkt te pulseren en kan uren tot dagen aanhouden.
Koorts of algemeen ziek gevoel – bij ernstige aanvallen kan je je grieperig voelen.
Een jichtaanval begint meestal acuut en bereikt binnen enkele uren zijn piek. Na een paar dagen tot een week neemt de pijn vaak vanzelf af, maar zonder behandeling komen de aanvallen meestal terug – vaak in andere gewrichten.
Chronische jicht: een onderschat probleem
Als jicht niet wordt behandeld, kan het chronisch worden. De urinezuurkristallen blijven zich dan ophopen, wat leidt tot blijvende gewrichtsschade. In deze fase kunnen zich zogenaamde tofi vormen: kleine, harde bultjes onder de huid, meestal rond de gewrichten of aan de oorranden. Deze zijn gevuld met urinezuurkristallen en kunnen uiteindelijk ook ontstoken raken.
Daarnaast kan langdurig verhoogd urinezuur leiden tot nierproblemen of zelfs nierstenen, omdat de kristallen zich ook in de nieren kunnen afzetten.
Risicofactoren
Er zijn verschillende factoren die de kans op jicht vergroten:
Overmatig alcoholgebruik, vooral bier en sterke drank
Eiwitrijke voeding met veel purines (zoals rood vlees, schaal- en schelpdieren)
Overgewicht en een hoge bloeddruk
Bepaalde medicijnen, zoals plaspillen (diuretica)
Erfelijke aanleg of nierproblemen
Mannen hebben een grotere kans op jicht, maar na de menopauze stijgt het risico bij vrouwen ook.
Wat kun je eraan doen?
Bij een acute jichtaanval is het belangrijk om rust te nemen en het aangedane gewricht niet te belasten. Een arts kan ontstekingsremmers voorschrijven, zoals ibuprofen of colchicine, om de pijn te verlichten en de ontsteking te verminderen.
Op langere termijn draait de behandeling vooral om het verlagen van het urinezuur. Dat kan via medicatie, maar ook door aanpassingen in leefstijl:
Drink voldoende water om urinezuur sneller af te voeren.
Beperk alcohol en rood vlees.
Eet meer groenten, fruit en volkorenproducten.
Houd je gewicht op peil.
Wanneer naar de huisarts?
Wie voor het eerst een hevige gewrichtspijn ervaart – vooral in de grote teen – doet er goed aan snel naar de huisarts te gaan. Jicht is goed te behandelen, maar hoe eerder je erbij bent, hoe kleiner de kans op blijvende schade.
Kort gezegd: jicht is geen onschuldige kwaal. De eerste tekenen – plotselinge pijn, zwelling en roodheid in een gewricht – zijn duidelijke waarschuwingen. Door op tijd in te grijpen en je leefstijl aan te passen, kun je ernstige complicaties voorkomen en de kans op nieuwe aanvallen sterk verminderen.
