Pijn op de borst is iets waar mensen snel van kunnen schrikken. De eerste gedachte gaat vaak uit naar het hart: een hartaanval, hartritmestoornis of een andere ernstige hartaandoening. Toch is hartproblemen lang niet altijd de oorzaak. Soms ligt de reden veel dichter bij de oppervlakte, in het kraakbeen tussen het borstbeen en de ribben.
Een van de aandoeningen die dit kan veroorzaken, is costochondritis — een ontsteking die relatief onbekend is, maar wél veel impact kan hebben op je dagelijks leven. In dit artikel lees je uitgebreid wat costochondritis precies is, welke klachten erbij horen, hoe het ontstaat en wat je kunt doen om de pijn te verlichten.
Wat is costochondritis?
De borstkas — ook wel ribbenkast genoemd — vormt een beschermend frame rond de longen, het hart en andere vitale organen. Dit geraamte bestaat uit ribben, het borstbeen (sternum) en de wervelkolom. De ribben zijn aan de voorzijde verbonden met het borstbeen door middel van kraakbeen. Dit elastische weefsel geeft de borstkas voldoende flexibiliteit om te kunnen ademen, bewegen en buigen zonder dat er schade ontstaat.
Bij costochondritis is dit verbindende kraakbeen ontstoken. De ontsteking zorgt ervoor dat de overgang van rib naar borstbeen extreem gevoelig wordt. Zelfs lichte druk, diep ademhalen of een draaiende beweging van de romp kan scherpe, stekende of brandende pijn veroorzaken.
Hoewel de aandoening op zichzelf niet gevaarlijk is, kan de pijn wél beangstigend en intens zijn. Dat komt omdat costochondritis heel sterk lijkt op de symptomen van hartproblemen. Daarom zoeken veel mensen medische hulp — wat absoluut verstandig is, omdat pijn op de borst nooit zomaar genegeerd moet worden. In sommige landen verwijzen huisartsen patiënten zelfs naar een medical specialist om ernstige aandoeningen uit te sluiten voor er verder gekeken wordt naar musculoskeletale oorzaken.
Hoe voelt costochondritis?
De aard van de pijn verschilt per persoon, maar onderstaande kenmerken komen vaak voor:
Scherpe, stekende of zeurende pijn ter hoogte van het borstbeen
Pijn die verergert bij hoesten, niezen of diep ademhalen
Gevoeligheid bij druk op de borstkas, vooral links van het borstbeen
Pijn die kan uitstralen naar rug, schouder of buik
Toename van klachten bij stress, lichamelijke inspanning of bepaalde bewegingen
Wat veel mensen niet weten, is dat costochondritis heel plaatselijk kan zijn. Bij het indrukken van één specifieke plek — meestal tussen de tweede en vijfde rib — schiet de pijn direct omhoog. Juist dat onderscheidt het vaak van hartgerelateerde problemen.
De mogelijke oorzaken van costochondritis
De exacte oorzaak is niet altijd duidelijk. Costochondritis ontstaat meestal door een combinatie van irritatie, ontstekingsreacties en mechanische belasting. Hieronder vind je de meest voorkomende factoren:
1. Luchtweginfecties
Een hardnekkige verkoudheid, bronchitis of griep kan leiden tot veel hoesten. Dat voortdurende hoesten zet druk op de ribben en het kraakbeen, waardoor het kan gaan ontsteken.
2. Fysieke inspanning
Bewegingen waarbij de borstkas intensief wordt belast — zoals krachttraining, zwaar tillen of plotselinge draaibewegingen — kunnen het kraakbeen irriteren.
3. Emotionele of mentale spanning
Stress zorgt ervoor dat ademhaling verandert en spieren verkrampen, vooral rond de schouders en borst. Hierdoor komt extra spanning op het ribkraakbeen te staan. Het is niet voor niets dat veel patiënten aangeven dat hun klachten erger worden tijdens emotionele periodes.
4. Een slechte houding
Langdurig zitten met een bolle rug, voorovergebogen schouders of een gekantelde nek kan de borstkas vervormen. Hierdoor komt langdurige druk op het gewricht tussen rib en borstbeen te staan. Mensen die veel achter een computer zitten, lopen daardoor een groter risico.
5. Overbelasting of trauma
Een val, botsing of sportblessure kan het kraakbeen beschadigen. Zelfs een kleine klap die op het moment zelf onschuldig lijkt, kan later een ontstekingsreactie veroorzaken.
6. Herhaalde bewegingen
Veelvuldig hoesten, kuchen of zelfs het schrapen van de keel kan kleine trekbewegingen veroorzaken die het kraakbeen irriteren. Ook repetitieve bewegingen op het werk of in de sport kunnen een rol spelen.
7. Erfelijke aanleg of reumatische aandoeningen in de familie
Dit wordt vaak onderschat. Wanneer reumatische aandoeningen in de familie voorkomen — zoals reumatoïde artritis, ziekte van Bechterew of andere auto-immuunziekten — is de kans op het ontwikkelen van costochondritis verhoogd. Het lichaam reageert in dat geval gevoeliger op ontstekingen, waardoor kraakbeen sneller kan gaan irriteren.
Hoe wordt costochondritis vastgesteld?
Omdat pijn op de borst een serieuze klacht is, zal een arts in eerste instantie altijd andere oorzaken uitsluiten, zoals hartproblemen of longziekten. Dit kan gebeuren via:
Lichamelijk onderzoek
ECG (hartfilmpje)
Röntgenfoto of echo
Bloedonderzoek
Wanneer deze onderzoeken geen afwijkingen laten zien en de pijn reproduceerbaar is door op een specifieke plek te drukken, is de kans groot dat het om costochondritis gaat.
Sommige mensen overwegen zelf aanvullende medische hulp via een pain management clinic, vooral wanneer de klachten langer dan enkele maanden aanhouden of niet reageren op standaardbehandelingen.
Wat kun je doen bij costochondritis?
Hoewel costochondritis vervelend kan zijn, is de prognose meestal goed. De meeste mensen herstellen binnen enkele weken tot maanden. Je kunt het herstel op de volgende manieren ondersteunen:
1. Rust en vermindering van belasting
Geef het lichaam tijd om te herstellen. Vermijd activiteiten die de pijn uitlokken, zoals zwaar tillen of intensief sporten.
2. Warmte of koude therapie
IJs kan helpen bij acute pijn of zwelling. Warmte ontspant de spieren en kan stijfheid verminderen, vooral bij chronische klachten.
3. Ontstekingsremmers
Middelen zoals ibuprofen of naproxen kunnen zowel pijn als ontsteking tegengaan. Gebruik deze alleen volgens voorschrift, of na overleg met een arts.
4. Houding verbeteren
Regelmatig rekken, ergonomisch zitten en schouders ontspannen kan veel verlichting geven. Fysio- of manuele therapie kan hierbij ondersteunen.
5. Stressvermindering
Ademhalingsoefeningen, mindfulness of lichte beweging zoals wandelen kunnen stress verlagen en zo indirect de klachten verminderen.
6. Op maat gemaakte medische begeleiding
Bij langdurige klachten kan een medical specialist of reumatoloog meer onderzoek doen, zeker wanneer reumatische aandoeningen in de familie voorkomen.
Tot slot
Costochondritis is misschien geen bekend begrip, maar wél een veelvoorkomende oorzaak van pijn op de borst. Omdat de klachten sterk lijken op hartproblemen, is het logisch dat mensen zich zorgen maken. Toch is het goed om te weten dat deze ontsteking in de meeste gevallen relatief onschuldig is en goed te behandelen.
Heb je zelf te maken met pijn op de borst die erger wordt bij bewegen, hoesten of druk op een specifieke plek? En komen reumatische aandoeningen in je familie voor? Dan is het verstandig om dit met een arts te bespreken. Een tijdige diagnose kan helpen om rust te vinden, de juiste behandeling te starten en onnodige angst te voorkomen.
Als extra voordeel: door aanvullende zorgopties te vergelijken of via private health insurance toegang te krijgen tot gespecialiseerde begeleiding, kun je soms sneller terecht bij experts die bekend zijn met dit soort aandoeningen.
