Het nieuwe jaar is begonnen en voor veel Nederlanders betekent dat niet alleen een frisse start, maar ook het eerste loonstrookje van 2026. Op Prinsjesdag leek het erop dat bijna iedereen er financieel op vooruit zou gaan, met een gemiddelde koopkrachtstijging van 1,3 procent. Inmiddels heeft het Nibud echter de cijfers opnieuw doorgerekend en blijkt dat het uiteindelijk iets minder rooskleurig is. De koopkracht stijgt nog steeds, maar niet zo hard als eerder werd gedacht. Voor veel huishoudens kan dat betekenen dat er per maand tientallen euro’s minder te besteden zijn dan gehoopt.
De reden voor deze bijstelling heeft vooral te maken met lagere loonstijgingen en aanpassingen in belasting- en toeslagenregelingen. Dat betekent niet dat we er financieel op achteruitgaan: bijna iedereen krijgt nog steeds meer te besteden, maar de financiële meevaller is dus minder groot dan de beloofde cijfers van september. Voor sommige huishoudens kan dat flink voelbaar zijn, vooral voor mensen met een modaal of hoger inkomen.
Hoeveel minder krijg je er in 2026 bij?
Volgens het Nibud komt de gemiddelde koopkrachtstijging in 2026 uit op 0,9 procent, een verschil van 0,4 procentpunt ten opzichte van de voorspelling op Prinsjesdag. Dat lijkt klein, maar het betekent ruim 30 procent minder dan eerder werd verwacht. In euro’s vertaald kunnen werkende gezinnen en tweeverdieners met kinderen er soms tientallen euro’s per maand minder bij krijgen dan gedacht. Voor mensen met een bijstands- of uitkeringsinkomen blijft het verschil minimaal: vaak slechts enkele euro’s.
Het Nibud hanteert hiervoor een voorbeeldhuishoudensmodel. In totaal zijn er 117 verschillende scenario’s doorgerekend, zodat een breed beeld ontstaat van wat iedereen in 2026 kan verwachten. Hieronder een overzicht van de tien meest voorkomende huishoudens en het verschil tussen de voorspelling van september 2025 en de herberekening in januari 2026:
| Huishouden | Prinsjesdag 2025 | Januari 2026 | Verschil per maand |
|---|---|---|---|
| Alleenstaand zonder kinderen – bijstand | € 33 | € 33 | € 0 |
| Alleenstaand met 2 kinderen – bijstand | € 34 | € 32 | – € 2 |
| Alleenstaand zonder kinderen – € 40.000 | € 68 | € 67 | – € 1 |
| Alleenstaand AOW + € 7.500 | € 42 | € 37 | – € 5 |
| Stel AOW + € 20.000 & AOW + € 10.000 | € 79 | € 51 | – € 28 |
| Alleenstaand zonder kinderen – € 45.000 | € 38 | € 23 | – € 15 |
| Alleenstaand met 1 kind – € 45.000 | € 59 | € 50 | – € 9 |
| Stel zonder kinderen – tweeverdiener € 45.000 & € 45.000 | € 79 | € 43 | – € 36 |
| Stel met 2 kinderen – tweeverdiener € 105.000 & € 30.000 | € 125 | € 71 | – € 54 |
| Alleenstaand zonder kinderen – zelfstandig € 50.000 | € 6 | € -15 | – € 21 |
Zoals je ziet, zijn het vooral de hogere inkomens die een teleurstelling ervaren. Mensen met een modaal of iets hoger inkomen merken het verschil het sterkst, terwijl huishoudens met een bijstands- of uitkeringsinkomen nauwelijks iets van de herberekening voelen.
Waarom stijgt de koopkracht minder dan verwacht?
De belangrijkste reden is dat de lonen minder hard stijgen dan eerder werd ingeschat. Tijdens Prinsjesdag werd nog gerekend op een gemiddelde loonstijging van circa 4,2 procent in cao’s, maar de realiteit blijkt iets minder gunstig: ongeveer 3,7 procent. Dat scheelt aanzienlijk, omdat loonstijgingen een directe motor zijn voor extra koopkracht.
Daarnaast spelen inflatie en prijsontwikkelingen mee. Hoewel de inflatie in 2026 relatief stabiel wordt verwacht, beïnvloedt elk verschil in prijzen van energie, voedsel en andere dagelijkse uitgaven hoeveel je netto overhoudt. Ook wijzigingen in toeslagen en belastingen kunnen de netto koopkracht beïnvloeden.
Nibud-directeur Mattias Gijsbertsen legt uit: “Gemiddeld kan een Nederlander in 2026 ongeveer vier tientjes per maand extra besteden. Dat is natuurlijk nog steeds een meevaller, maar voor mensen met hogere inkomens valt het tegen omdat zij eerder op Prinsjesdag een groter bedrag zagen.”
Verschil per huishouden
De impact van de herberekening is sterk afhankelijk van je situatie. Alleenstaanden zonder kinderen en met een bescheiden inkomen merken weinig tot niets van de bijstelling. Voor tweeverdieners met kinderen of zelfstandigen met een hoger inkomen kan het verschil echter tientallen euro’s per maand zijn.
Ook gezinnen met AOW-inkomens ervaren een verschil. Een alleenstaande AOW’er met een klein aanvullend pensioen ziet er ongeveer vijf euro per maand minder bij krijgen. Voor stellen waarbij beide partners AOW ontvangen, met een aanvullend inkomen, kan het verschil oplopen tot bijna dertig euro per maand.
Tips om slim om te gaan met de nieuwe koopkrachtcijfers
- Check je inkomen en toeslagen
Controleer via Mijn Toeslagen of de app Toeslagen of je opgegeven inkomen nog klopt. Dit voorkomt verrassingen bij de eindafrekening. - Budgetteren blijft belangrijk
Ook al is de koopkrachtstijging positief, houd rekening met hogere vaste lasten. Stel een budget op voor het hele jaar, zodat je weet wat je echt te besteden hebt. - Let op loonstroken
Vergelijk je nieuwe loonstrook met vorig jaar. Kleine verschillen in bruto-netto kunnen een groot effect hebben op je maandbudget. - Toeslagen aanpassen indien nodig
Als je inkomen flink verandert door een nieuwe baan, salarisverhoging of pensioen, pas je gegevens bij de Belastingdienst aan. Zo voorkom je dat je teveel of te weinig toeslag krijgt. - Sparen of reserveren
Omdat sommige huishoudens minder vooruitgang zien dan gedacht, is het verstandig om een buffer aan te leggen voor onverwachte uitgaven.
De koopkracht in 2026 stijgt nog steeds, maar minder dan op Prinsjesdag werd voorspeld. Voor mensen met een laag inkomen blijft de impact beperkt; voor modale en hogere inkomens kan het verschil oplopen tot meer dan vijftig euro per maand. De hoofdoorzaak is de lagere loonontwikkeling, gecombineerd met prijsontwikkelingen en belastingaanpassingen.
Toch is er geen reden tot paniek: bijna alle Nederlanders gaan er financieel op vooruit. Het blijft echter belangrijk om je eigen situatie goed te checken, je inkomen bij te werken bij de Belastingdienst en slim te budgetteren. Zo kun je optimaal profiteren van de stijgende koopkracht en onverwachte financiële tegenvallers vermijden.
Met een beetje planning en inzicht in je eigen financiën kan 2026 toch een jaar worden waarin je je besteedbare inkomen optimaal benut. Voor de meeste mensen blijft het een mooie meevaller, ook al is het iets minder dan de eerste Prinsjesdagberekeningen voorspelden.
