November lijkt op het eerste gezicht dé maand om nog even flink de tuin aan te pakken. De bladeren liggen overal, de borders zien er wat slordig uit en de verleiding is groot om alles netjes kort te knippen voordat de winter begint. Toch is dat niet altijd een goed idee.
Sommige planten hebben juist die ‘rommelige’ takken, uitgebloeide bloemen of oude bladeren nodig om zichzelf te beschermen tegen kou, vocht en vorst. Wie nu te fanatiek snoeit, kan de plant flink beschadigen — en dat merk je in het voorjaar, als de groei of bloei tegenvalt.
Hier zijn de planten die je in november beter met rust kunt laten, en waarom.
Rozen – winterjas aanhouden!
Rozen zijn echte koukleumen. Als je ze in november snoeit, open je verse wonden in de takken, en precies daar kan vocht of vorst binnendringen. Dat vergroot de kans op bevriezing en schimmelvorming, waardoor de plant verzwakt de winter ingaat.
In deze tijd van het jaar richt de roos al haar energie op de rustperiode. Ze stopt met groeien en bereidt zich voor op de winter. Door te snoeien, breng je dat natuurlijke proces uit balans.
👉 Tip: wacht met snoeien tot het vroege voorjaar, zodra de ergste nachtvorst voorbij is en je weer nieuwe, gezonde scheuten ziet verschijnen. Alleen extreem lange of beschadigde takken kun je nu een beetje inkorten, zodat ze bij harde wind niet afbreken.
Lavendel – nu snoeien is echt te laat
Lavendel houdt van zon, warmte en droge grond. In november is het in Nederland juist vaak nat en koud. Snoei je nu, dan maak je de houtige stengels open en kan regenwater via die snoeiwonden binnendringen. Dat leidt tot rotting en schimmel, zeker als de temperatuur daalt.
Daarnaast heeft lavendel tijd nodig om te herstellen van een snoeibeurt. Die tijd is er nu niet meer: de plant groeit niet actief in de herfst.
👉 De juiste snoeimomenten: direct na de bloei in augustus, of hooguit begin september. Dan blijft hij mooi compact en sterk genoeg om de winter door te komen.
Vroege bloeiers – pas op voor bloemknoppen in wording
Struiken zoals forsythia, sierkers en jasmijn zijn typische vroege bloeiers. Ze zetten hun bloemknoppen al in het najaar aan, vaak onzichtbaar tussen het jonge hout. Snoei je in november, dan knip je ongemerkt die bloemknoppen weg — en dat betekent: géén bloesem in het voorjaar.
👉 Wacht met snoeien tot na de bloei, meestal in mei of juni. Dan hebben de planten de hele zomer de tijd om nieuw hout én nieuwe bloemknoppen te vormen voor het volgende seizoen.
Druiven, esdoorns en berken – echte ‘bloeders’
Sommige planten staan bekend als zogenaamde ‘bloeders’. Denk aan druiven, esdoorns en berken. In deze soorten blijft het sap zelfs in de winter nog licht stromen. Snoei je nu, dan gaat dat sap via de snoeiwonden naar buiten lopen — letterlijk alsof de plant bloedt.
Dat sapverlies kan de plant flink verzwakken, en bij druiven zelfs dodelijk zijn. De plant verliest vocht en voedingsstoffen die ze hard nodig heeft om de winter door te komen.
👉 Wacht met het snoeien van druiven tot december of januari, als de sapstroom écht tot stilstand is gekomen. Of kies voor de zomer, wanneer de sapstroom stabieler is.
💡 Tip: snoei druiven in december om de groei te stimuleren en de kans op een rijke oogst in de zomer te vergroten.
Hortensia – oude bloemen zijn hun winterjas
Veel mensen kunnen het niet laten: die dorre bloemhoofden van de hortensia ogen verlept, dus hup, de snoeischaar erin. Maar juist die uitgebloeide bloemen en stengels beschermen de plant tegen kou en nachtvorst.
Onder die oude bloemen zitten al nieuwe knoppen klaar voor het komende voorjaar. Door de oude bloemen te laten zitten, houd je ze beschut tegen wind, sneeuw en rijp. Bovendien kunnen die verdroogde bloemhoofden in de winter juist prachtig ogen, met een laagje vorst erop.
👉 Hortensia snoei je pas in het voorjaar, als de kans op vorst helemaal voorbij is.
Wat mag wél?
Niet alles hoeft onaangeroerd te blijven.
Dode, zieke of beschadigde takken kun je gerust verwijderen — zo voorkom je schimmel en ziekteverspreiding.
Bladverliezende heggen zoals beuk of haagbeuk mogen bij zacht weer nog wat bijgewerkt worden.
Vaste planten die volledig zijn afgestorven kun je voorzichtig terugknippen, maar laat gerust wat stengels staan: ze bieden schuilplaatsen aan insecten en egels én beschermen jonge scheuten tegen kou.
Samenvattend
November is niet de maand van de grote snoeisessies, maar van geduld en bescherming. Laat je tuin even met rust — dat rommelige hoekje vol stengels, oude bloemen en bladeren is vaak precies wat je planten nodig hebben om sterk de winter door te komen. En als de lente komt, zul je zien dat dat kleine beetje geduld rijkelijk beloond wordt met gezonde groei en een weelderige bloei. 🌸✨
