Contant geld lijkt in Nederland langzaam terrein te verliezen. Steeds meer winkels, horecagelegenheden en zelfs parkeerterreinen accepteren uitsluitend pinbetalingen. Waar vroeger een groot deel van de Nederlanders nog zorgeloos met biljetten en munten betaalde, is de samenleving steeds digitaler geworden.
Volgens gegevens van De Nederlandsche Bank is het aantal locaties dat contant geld weigert gestegen van 4,5 procent in 2023, via 4,8 procent in 2024, naar 7 procent in 2025. Hoewel dit op het eerste gezicht een bescheiden stijging lijkt, benadrukt de bank dat het om een structurele en vrijwel onomkeerbare trend gaat.
Bioscopen en apotheken lopen voorop
Uit een recente inventarisatie onder vijfduizend verkooppunten blijkt dat vooral bioscopen en apotheken hun deuren vaker alleen openen voor pashouders. Waar in 2023 nog 27 procent van de bioscopen contant geld accepteerde, is dat aantal in 2025 verder gedaald naar slechts 60 procent. Apotheken laten ook steeds vaker zien dat ze digitalisering belangrijk vinden: het aantal locaties dat cash weigert, steeg van 16 procent in 2023 naar 25 procent in 2025.
Deze verandering leidt tot ongemak voor bepaalde groepen. Ouderen en mensen die bewust contant betalen om hun uitgaven te controleren, worden steeds vaker beperkt in hun vrijheid. Voor hen is contant geld niet zomaar een betaalmiddel, maar een manier om grip te houden op hun financiën.
Parkeren gaat steeds vaker digitaal
Ook op parkeerterreinen is de trend duidelijk zichtbaar. In 2025 accepteert inmiddels één op de vier parkeerlocaties geen muntgeld meer. Dit zorgt voor gemak voor digitale gebruikers, maar voor mensen zonder smartphone, pinpas of parkeerapp kan het betekenen dat ze simpelweg niet kunnen parkeren.
Toch is contant geld nog niet overal verdwenen. In bibliotheken bijvoorbeeld daalde het aandeel ‘pin only’-locaties juist van 14 procent in 2023 naar slechts 4 procent in 2025. Deze tegenbeweging laat zien dat er nog steeds behoefte is aan keuzevrijheid, vooral in publieke en maatschappelijke instellingen.
Regionale verschillen blijven groot
Regionaal zijn er duidelijke verschillen zichtbaar. In grote steden met meer dan 175.000 inwoners is het inmiddels bij één op de zeven verkooppunten onmogelijk om met contant geld af te rekenen. In kleinere dorpen, waar de sociale cohesie sterker is, wordt cash nog vrijwel overal geaccepteerd: slechts één op de honderd winkels weigert hier contant geld.
Ook tussen provincies zijn grote verschillen merkbaar. Flevoland en Noord-Holland laten zien dat winkeliers steeds vaker afstand nemen van contant geld, terwijl in Zeeland en Drenthe bijna alle winkels nog gewoon biljetten en munten accepteren. Deze verschillen benadrukken dat technologische vooruitgang niet overal met hetzelfde tempo of enthousiasme wordt omarmd en dat lokale gewoonten sterk meespelen in de keuze voor betaalmethoden.
De rol van de Nederlandsche Bank
Ondanks de opmars van digitaal betalen blijft De Nederlandsche Bank pleiten voor het behoud van contant geld. Eind 2024 adviseerde de bank nog aan Nederlanders om altijd wat cash in huis te hebben. Een storing in het betalingsverkeer, bijvoorbeeld door een cyberaanval, kan ertoe leiden dat pinbetalingen tijdelijk onmogelijk zijn. In zulke situaties is contant geld letterlijk van levensbelang om boodschappen te kunnen doen, medicijnen te kopen of andere noodzakelijke betalingen te verrichten.
Zelfstandige winkels zijn klantvriendelijker
Zelfstandige winkels tonen zich vaak iets flexibeler. Waar grote winkelketens rigide beleid voeren en efficiency vooropstellen, laten lokale ondernemers zich vaker leiden door hun vaste klantenkring. Contant geld blijft hier vaker welkom. Voor deze ondernemers is toegankelijkheid en klanttevredenheid belangrijker dan strikte digitale betalingen.
Gezelschaps- en inclusiviteitsaspect
Hoewel de trend richting digitaal betalen duidelijk is, roept het volledig afschaffen van contant geld vragen op over inclusiviteit. Het raakt kwetsbare groepen, ouderen, mensen met een beperkt inkomen en technologische achterstand. Een samenleving waarin iedereen verplicht digitaal moet betalen, kan minder inclusief worden. Betaalopties moeten daarom werkbaar blijven voor iedereen, ongeacht leeftijd, digitale vaardigheden of woonplaats.
Voordelen van digitale betalingen
Het is niet alleen kommer en kwel. Digitale betalingen bieden gemak, snelheid en veiligheid. Je hoeft geen wisselgeld bij je te dragen, transacties zijn direct zichtbaar in je bankapp, en het risico op diefstal van contant geld neemt af. Voor ondernemers betekent pinbetaling vaak minder administratie en een lagere kans op fouten bij het wisselgeldbeheer.
Nadelen van een cashloze samenleving
Aan de andere kant kan een volledig cashloze samenleving kwetsbaar zijn bij technische storingen of cyberaanvallen. Bovendien kan het mensen met een beperkt inkomen of ouderen die minder vertrouwd zijn met technologie buitensluiten. Het afschaffen van contant geld raakt ook de privacy, omdat elke betaling digitaal wordt geregistreerd.
De trend lijkt niet te stoppen
Ondanks de nadelen lijkt de opmars van digitaal betalen voorlopig niet te stoppen. Het aantal ‘pin only’-locaties stijgt gestaag, en nieuwe technologieën zoals contactloos betalen en mobiele wallets maken het betalen steeds gemakkelijker. Toch is het belangrijk dat betaalvrijheid behouden blijft.
Het behouden van contant geld is niet alleen een kwestie van nostalgie, maar ook van praktische overwegingen: het beschermt consumenten bij noodsituaties, geeft keuzevrijheid en zorgt voor inclusiviteit.
Conclusie: een balans vinden
De samenleving beweegt richting digitaal, maar het mag niet leiden tot uitsluiting van bepaalde groepen. Contant geld blijft een noodzakelijke optie voor wie niet digitaal kan of wil betalen. Tegelijkertijd biedt digitaal gemak en veiligheid voor de meerderheid. De uitdaging ligt in het vinden van een balans waarin beide vormen van betalen naast elkaar bestaan.
In 2025 is het aandeel winkels dat cash weigert dus gestegen naar 7 procent, een duidelijke toename ten opzichte van voorgaande jaren. Regionale verschillen, lokale gewoonten en de rol van zelfstandige ondernemers blijven bepalend voor het tempo en de mate waarin contant geld verdwijnt.
Wat vind jij? Moet Nederland doorgaan op de digitale lijn en contant geld langzaam afschaffen, of moeten we blijven strijden voor betaalvrijheid? Praat mee en laat je mening horen op Facebook.
