Iedere thuiskok kent het moment waarop het misgaat: je staat vol goede moed in de keuken, klaar om een heerlijke maaltijd te bereiden, en nog voordat de eerste pan warm is, springen de tranen je al in de ogen. Niet omdat je recept ontroerend is, maar simpelweg omdat je een ui hebt aangesneden. Het branderige gevoel, prikkende ogen en die onvermijdelijke tranen maken van een simpele kooktaak vaak een kleine marteling.
Veel mensen denken dat dit er nu eenmaal bij hoort. Maar dat is helemaal niet waar. Volgens chef-kok en kookdocent Ian Sutton ligt het probleem vooral in een verkeerde voorbereiding — en gelukkig is dat eenvoudig te corrigeren. Met een paar slimme trucs kun je uien snijden zonder één traan te laten. En nee: je hoeft geen duikbril op te zetten of met een kaars naast je snijplank te staan.
De koelkast: jouw onverwachte redder in nood
Het geheim begint al voordat je de ui in je hand neemt. Volgens Sutton is de belangrijkste stap verrassend simpel: koel je ui.
Zodra je weet dat je een ui nodig hebt, pel je hem eerst en verwijder je de buitenste, droge laag. Stop de ui daarna in een goed afgesloten doosje en zet die minimaal twintig tot dertig minuten in de koelkast.
Waarom dit werkt?
Uien bevatten stoffen die vrijkomen wanneer je ze beschadigt.
Deze stoffen veranderen in een gas dat je ogen irriteert.
Door de ui te koelen, vertraag je dat chemische proces drastisch.
Hoe kouder de ui, hoe minder snel die scherpe, prikkelende damp vrijkomt. Het resultaat: je ogen blijven veel rustiger en je kunt ontspannen doorgaan met snijden.
Heb je heel weinig tijd? Leg de ui dan drie tot vijf minuten in de vriezer. Maar let op: laat hem niet bevriezen, want een bevroren ui wordt papperig zodra hij ontdooit — en dan is netjes snijden onmogelijk.
Een scherp mes: kleine moeite, groot verschil
Veel thuiskoks onderschatten hoe belangrijk een scherp mes eigenlijk is. Een bot mes scheurt door de ui, waardoor de cellen openscheuren en de geurstoffen explosief vrijkomen. Dat geeft meer irritatie én meer tranen.
Een scherp mes:
Snijdt soepel door de lagen heen
Beschadigt de ui veel minder
Zorgt ervoor dat er minder sap in de lucht komt
Daarnaast is een goed mes niet alleen beter voor je ogen, maar ook voor je veiligheid. Een bot mes schiet sneller weg en zorgt vaker voor snijwondjes.
Geen scherp mes in huis? Dan is dit hét moment om je mes even langs een slijpsteen of door een messenslijper te halen. Die paar seconden slijpen maken echt een wereld van verschil.
Het geheim van het ‘kontje’: laat het zitten!
Bijna iedereen maakt dezelfde fout: eerst snijden ze de bovenkant van de ui eraf en daarna direct het wortelgedeelte — het zogenaamde kontje.
Maar precies in dat kontje zitten de meeste irriterende stoffen opgeslagen.
Snijd je die er meteen vanaf, dan geef je de ui vrij spel om al die gassen in één keer los te laten.
De truc is dus:
Laat het wortelstuk intact tot het einde.
Snijd alleen de bovenkant eraf.
Halveer de ui vanaf de steelkant.
Leg de platte kant op de plank.
Snijd verticale strepen richting het wortelstuk, maar niet erdoor.
Maak daarna horizontale snedes.
Door het kontje heel te laten, blijft de ui stevig bij elkaar en voorkom je dat de prikkelende stoffen massaal vrijkomen.
Snijtechniek: rust is je beste vriend
Zelfs met een koude ui en een scherp mes kun je alsnog last krijgen als je te wild te werk gaat. Hoe harder en onregelmatiger je snijdt, hoe meer uiensap vrijkomt en hoe sneller het gas stijgt richting je ogen.
Let daarom op:
Snijd in een vloeiende, rustige beweging
Zet zo min mogelijk druk
Houd je vingers altijd ‘ingeklapt’ zodat je knokkels het mes begeleiden
Een goede techniek vermindert niet alleen irritatie, maar verlaagt ook de kans dat je jezelf snijdt.
Gebruik de afzuigkap als “gasafvoer”
Een simpele, maar enorm effectieve truc: zet je snijplank direct onder je afzuigkap.
Schakel de kap in op de hoogste stand
Snijd je ui precies onder de luchtstroom
De afzuigkap zuigt de gassen direct omhoog, nog voordat ze je gezicht kunnen bereiken. Dit werkt vooral goed in kleinere keukens waar weinig luchtcirculatie is.
Heb je geen afzuigkap? Dan kun je ook:
Een klein ventilatortje gebruiken
Een raam wagenwijd open zetten
Zolang de lucht maar weg van je gezicht wordt geblazen.
Nog wat extra tricks (die écht werken)
Door de jaren heen zijn er allerlei mythes ontstaan. Sommige zijn onzin, maar deze werken wél:
✔ Een slok water in je mond
Gek, maar het werkt bij veel mensen verrassend goed. Het water zou een deel van het gas aantrekken, waardoor je ogen minder worden belast.
✔ Een natte doek naast je snijplank
De scherpe stoffen hechten zich graag aan vocht. De doek fungeert als een soort spons die de irritatie vermindert.
✔ Snijd uien onder koud stromend water
Effectief, maar eerlijk: onpraktisch. Alleen handig als je écht gevoelig bent.
✘ Een duikbril
Het kan helpen, maar ziet er belachelijk uit en is onhandig tijdens het koken. Bovendien is het totaal niet nodig als je de bovenstaande technieken toepast.
Koken zonder strijd — en mét plezier
Uien vormen de basis van talloze gerechten: pastasauzen, soepen, stoofpotten, curries en zelfs salades. Ze geven diepgang, zoetheid en aroma. Maar je hoeft niet langer het gevoel te hebben dat je tijdens het koken een emotionele scène staat op te voeren.
Met een koude ui, een scherp mes, de juiste techniek en wat luchtcirculatie wordt het snijden ineens een rustige, fijne taak.
En nog leuker: je snijdt sneller, veiliger en netter — ideaal voor iedereen die graag kookt.
Snijd als een professional
De tijd van tranende ogen in de keuken is voorbij. Geen prikkende wangen, geen wazig zicht, geen frustratie meer. Gewoon ontspannen koken.
Onthoud simpelweg:
Koelen
Slijpen
Rustig snijden
Wortel laten zitten
Met deze vier stappen kun jij voortaan elke ui moeiteloos aan. En dat maakt koken niet alleen makkelijker, maar vooral véél leuker.
