Jaarlijks krijgen miljoenen Nederlanders te maken met verkeersboetes. Een paar kilometer te hard, een vergeten parkeerschijf of een rood licht dat nét te laat werd opgemerkt. Voor velen blijft het bij een vervelende, maar overzichtelijke rekening. Toch kan zo’n boete snel uitgroeien tot een financieel probleem zodra betaling uitblijft. Het bedrag wordt verhoogd, soms zelfs meerdere keren. En juist die verhogingen liggen nu zwaar onder vuur.
Een nieuwe massaclaim tegen het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) zorgt voor flinke opschudding. Volgens de initiatiefnemers zijn de wettelijke verhogingen bij te laat betalen juridisch niet houdbaar. Als zij gelijk krijgen, kan het CJIB worden verplicht om tot wel 500 miljoen euro terug te betalen aan burgers die in het verleden extra kosten moesten ophoesten.
Waarom zijn de boeteverhogingen zo omstreden?
Wie een verkeersboete niet op tijd betaalt, krijgt vrijwel automatisch te maken met een verhoging. In eerste instantie gaat het om een vaste opslag, maar blijft betaling daarna alsnog uit, dan kan het bedrag verder oplopen. In de praktijk kan een boete van bijvoorbeeld 100 euro uiteindelijk uitkomen op ruim 300 euro.
Volgens juristen en belangenorganisaties is dat buitenproportioneel. De kern van de kritiek: de verhogingen voelen niet meer als een incassomiddel, maar als een extra straf. En dat is juridisch problematisch. Een straf mag namelijk alleen worden opgelegd door een rechter, niet door een uitvoerende instantie zoals het CJIB.
De rechtbank in Den Haag deelt die twijfel en heeft daarom zogeheten prejudiciële vragen gesteld aan de Hoge Raad. Die hoogste rechter moet nu bepalen of de verhogingen nog wel binnen de grenzen van de wet vallen.
Mogelijke strijd met Europese regels
De kritiek beperkt zich niet tot Nederland. Volgens de initiatiefnemers van de claim zijn de verhogingen mogelijk in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en het Europese evenredigheidsbeginsel. Dat beginsel houdt in dat een sanctie in verhouding moet staan tot de overtreding.
“Het is moeilijk uit te leggen dat iemand die te laat betaalt, drie keer zoveel moet betalen als iemand die exact dezelfde overtreding pleegde, maar wel op tijd was,” stelt verkeersjurist Brahim de Jong. “Het vergrijp is niet groter geworden, alleen de betaling bleef uit. Toch wordt dat zwaarder bestraft dan de overtreding zelf.”
Daarnaast wordt gewezen op de Wet kwaliteit incassodienstverlening, die sinds enkele jaren strengere eisen stelt aan incasso’s. Volgens de claim voldoet het CJIB niet aan die normen en ontbreekt het aan een sociaal verantwoorde aanpak.
Duizenden mensen sluiten zich al aan
De massaclaim wordt gecoördineerd via een speciaal platform waar gedupeerden zich kunnen aanmelden. Inmiddels hebben duizenden mensen dat al gedaan. Het gaat om burgers die in de afgelopen jaren te maken kregen met één of meerdere verhogingen op verkeersboetes.
Voor velen gaat het niet alleen om het geld, maar ook om het gevoel van onrecht. Mensen die tijdelijk in financiële problemen zaten, bijvoorbeeld door ziekte, baanverlies of een scheiding, zagen hun boetes razendsnel oplopen. In sommige gevallen leidde dat zelfs tot loonbeslag of verdere schulden.
Hoe groot is de kans dat je geld terugkrijgt?
Dat hangt volledig af van de uitspraak van de Hoge Raad. Die wordt later dit jaar verwacht. Als de Hoge Raad oordeelt dat de verhogingen inderdaad onrechtmatig zijn, ontstaat er een juridische basis om geld terug te vorderen.
Het kan dan gaan om:
De eerste verhoging op de boete
Eventuele tweede of derde verhogingen
Mogelijk ook bijkomende incassokosten
In sommige gevallen kan het om honderden euro’s per boete gaan.
Zo kun je geld terugclaimen van het CJIB
Wil je voorbereid zijn op een mogelijke positieve uitspraak? Dan zijn dit de belangrijkste stappen:
Verzamel je oude boetes
Zoek alle beschikkingen en betalingsbewijzen op waarbij sprake was van verhogingen. Ook digitale overzichten van MijnCJIB zijn bruikbaar.Controleer of je verhogingen hebt betaald
Alleen betaalde verhogingen komen in aanmerking voor teruggave. Openstaande boetes vallen hier (voorlopig) niet onder.Sluit je aan bij de massaclaim
Via gespecialiseerde platforms kun je je aanmelden. Vaak betaal je pas een bijdrage als de claim succesvol is (no cure, no pay).Bewaar alle communicatie
E-mails, brieven en betalingsbewijzen kunnen belangrijk zijn bij de afhandeling.Volg de uitspraak van de Hoge Raad
Pas na die uitspraak wordt duidelijk of het CJIB daadwerkelijk moet terugbetalen en hoe dat praktisch wordt geregeld.
Wat betekent dit voor toekomstige boetes?
Ook voor nieuwe verkeersboetes kan deze zaak grote gevolgen hebben. Als de verhogingen onrechtmatig worden verklaard, zal de wetgeving moeten worden aangepast. Dat kan betekenen dat boetes in de toekomst minder snel of minder extreem worden verhoogd.
Voor mensen die moeite hebben met betalen, kan dat een groot verschil maken. Het zou meer ruimte kunnen geven voor betalingsregelingen en een minder harde incassobenadering.
Nog geen vrijbrief om boetes te negeren
Belangrijk om te benadrukken: deze claim is geen reden om boetes niet te betalen. Totdat de Hoge Raad een definitieve uitspraak doet, blijven de huidige regels gewoon gelden. Wie nu niet betaalt, loopt nog steeds het risico op verhogingen en extra maatregelen.
Wel groeit de druk op het CJIB om menselijker en zorgvuldiger om te gaan met betalingsachterstanden.
Spannend jaar voor miljoenen Nederlanders
De komende maanden worden cruciaal. De uitspraak van de Hoge Raad kan niet alleen leiden tot een financiële strop van honderden miljoenen euro’s voor de staat, maar ook tot een fundamentele verandering in hoe Nederland omgaat met verkeersboetes en incasso.
Voor veel burgers voelt deze zaak als een zeldzaam moment waarop “de kleine man” eindelijk gehoord wordt. Of dat gevoel terecht is, zal binnenkort blijken.
Heb jij in het verleden te maken gehad met forse verhogingen op verkeersboetes? Dan is het verstandig om je nu al te verdiepen in je mogelijkheden. Want als de claim slaagt, kan dat zomaar een onverwachte meevaller opleveren.
