Zodra de winter echt toeslaat en de temperaturen richting het vriespunt zakken, is de verleiding groot om de thermostaat een tikje hoger te zetten. Een warm huis voelt comfortabel en veilig, zeker wanneer het buiten guur, nat of ijzig koud is. Toch denken veel mensen op zo’n moment nauwelijks na over wat dat extra comfort eigenlijk kost. Met sneeuw, aanhoudende kou en nachten waarin het stevig vriest, draaien in veel Nederlandse huishoudens de radiatoren momenteel op volle toeren. Dat heeft niet alleen gevolgen voor de energierekening, maar ook voor de nationale gasvoorraad.
Die combinatie maakt deze winter extra spannend. De vraag naar warmte stijgt, terwijl de beschikbare gasreserves juist lager liggen dan vorig jaar rond deze tijd. Tegelijkertijd laten nieuwe berekeningen zien dat de manier waarop je je huis verwarmt een enorm verschil kan maken voor je portemonnee. Vooral het verschil tussen verwarmen met gas en met een warmtepomp is opvallend groot. Dat roept bij veel mensen de vraag op: wat kost het eigenlijk om je huis warm te houden tijdens een koude winterperiode, en zijn er slimmere alternatieven?
Grote verschillen in dagelijkse verwarmingskosten
Uit berekeningen van vergelijkingssite Independer blijkt dat de kosten voor verwarming sterk uiteenlopen, afhankelijk van het type verwarmingssysteem. Neem een doorsnee winterdag waarop de verwarming van ’s ochtends vroeg tot laat in de avond aanstaat, bijvoorbeeld van zeven uur ’s ochtends tot elf uur ’s avonds. Wie zijn huis met gas verwarmt, is op zo’n dag gemiddeld zo’n 11,35 euro kwijt. Dat lijkt misschien te overzien, maar die kosten lopen snel op als de kou meerdere dagen of zelfs weken aanhoudt.
Huishoudens die verwarmen met een warmtepomp zijn in dezelfde situatie aanzienlijk goedkoper uit. Zij betalen gemiddeld 4,63 euro per dag om hun woning warm te houden. Dat is minder dan de helft van de kosten van gasverwarming. Volgens energie-expert Pim Holstvoogd van Independer wordt het verschil pas echt duidelijk als je het over een langere periode bekijkt. “Bij een week stevige kou ben je met gas al snel rond de 80 euro kwijt, puur voor verwarming,” legt hij uit. “Met een warmtepomp kom je in diezelfde week uit op iets meer dan 30 euro.”
Duurt de koude periode een maand, dan kan de gasrekening voor verwarming zelfs oplopen tot ruim 300 euro. En dan zijn de overige energiekosten, zoals elektriciteit voor verlichting en apparaten, nog niet eens meegerekend. Het mag duidelijk zijn: vooral bij langdurige winterkou kan het verschil tussen gas en een warmtepomp enorm oplopen.
Is een warmtepomp altijd voordeliger?
Hoewel een warmtepomp op papier duidelijk goedkoper is, zit er wel een belangrijke kanttekening aan. Het succes van dit systeem staat of valt met de isolatie van je woning. “Een warmtepomp werkt het best in een goed geïsoleerd huis,” benadrukt Holstvoogd. “Heb je slechte isolatie, dan is elektrisch verwarmen met een warmtepomp eigenlijk nauwelijks zinvol.”
De reden daarvoor is eenvoudig. In een slecht geïsoleerde woning ontsnapt de warmte razendsnel via muren, ramen, daken en vloeren. De warmtepomp moet daardoor continu blijven draaien om het huis op temperatuur te houden. Dat zorgt voor een hoog stroomverbruik, terwijl het binnen alsnog fris blijft aanvoelen. In zo’n situatie kan gasverwarming, of een hybride warmtepomp die samenwerkt met een cv-ketel, uiteindelijk goedkoper en effectiever zijn.
Goede isolatie – denk aan dubbel of triple glas, dakisolatie en goed geïsoleerde muren – is dus essentieel om echt voordeel te halen uit een warmtepomp. Zonder die basis is de overstap naar volledig elektrisch verwarmen voor veel huishoudens nog geen logische keuze.
Gasvoorraad onder druk
Dat er momenteel flink wordt gestookt, is ook terug te zien in de Nederlandse gasvoorraden. Rond dezelfde periode vorig jaar waren de opslagen nog voor ongeveer 53 procent gevuld. Nu ligt dat percentage rond de 46 procent. Dat verschil lijkt misschien klein, maar het is wel degelijk relevant, zeker aan het begin van een koude winterperiode.
Moeten we ons zorgen maken? Volgens Holstvoogd zijn de gasopslagen bedoeld als buffer voor de wintermaanden. In de zomer worden ze gevuld, zodat er in de winter gas uit kan worden gehaald wanneer de vraag toeneemt. “Zolang de aanvoer uit andere landen op peil blijft, is er geen acuut probleem,” legt hij uit. “Maar een lagere voorraad maakt ons wel kwetsbaarder. Als het langdurig koud blijft en er ontstaat tegelijkertijd een verstoring in de gaslevering, dan kan de situatie snel nijpend worden.”
Met andere woorden: er is geen reden voor paniek, maar de combinatie van kou, hoge vraag en lagere reserves maakt duidelijk hoe afhankelijk we nog steeds zijn van gas.
Slim besparen tijdens koude maanden
Gemiddeld ligt de temperatuur in januari rond de 3,4 graden, blijkt uit cijfers van het KNMI. Ook februari is doorgaans koud, en zelfs in maart en april kan het ’s nachts nog vriezen. Dat betekent dat de verwarmingskosten nog wel even een rol blijven spelen.
Wie geld wil besparen, hoeft gelukkig niet meteen in de kou te zitten. Volgens Holstvoogd zijn er genoeg eenvoudige maatregelen waarmee je al een groot verschil kunt maken. “Het is niet nodig om de verwarming de hele dag op dezelfde hoge stand te laten,” zegt hij. “Verwarm alleen de ruimtes waar je daadwerkelijk bent en zet de thermostaat gerust een graadje lager.”
Daarnaast kunnen kleine aanpassingen, zoals tochtstrips bij deuren en ramen, dikke gordijnen en het sluiten van deuren tussen verwarmde en onverwarmde ruimtes, helpen om warmte binnen te houden. Ook kan het helpen om ’s avonds een warme trui of een deken te gebruiken, zonder dat je het hele huis extra hoeft te verwarmen.
Uiteindelijk draait het om bewuste keuzes. Met een paar simpele aanpassingen kun je de winter comfortabel doorkomen, zonder dat je energierekening volledig uit de hand loopt. In tijden van kou, hoge energieprijzen en lagere gasvoorraden is dat geen overbodige luxe.
