Digitale betalingen zijn tegenwoordig de norm. Waar je vroeger standaard met briefgeld en munten betaalde, wordt nu steeds vaker gekozen voor gemak en snelheid. Met een pinpas, smartphone of zelfs een smartwatch reken je in een paar seconden af. Toch kom je nog altijd winkels tegen waar alleen contant geld wordt geaccepteerd, of juist zaken waar je uitsluitend kunt pinnen. Dat roept regelmatig vragen en frustraties op bij consumenten. Mag een winkel contant geld verplichten? En mag een pinbetaling of creditcard simpelweg worden geweigerd? In dit artikel leggen we uit hoe het juridisch zit en waar je als consument rekening mee moet houden.
In Nederland bestaat er geen wettelijke verplichting voor winkels om elektronische betalingen, zoals pin of creditcard, te accepteren. Winkeliers mogen in principe zelf bepalen welke betaalmiddelen zij aanbieden. Dat betekent dat een winkel volledig legaal een zogenoemd cash-only beleid kan voeren, waarbij alleen contant geld wordt geaccepteerd.
Cash-only beleid
In Nederland mogen winkels zelf bepalen welke betaalmethoden ze accepteren. Er is geen wet die hen verplicht elektronische betalingen mogelijk te maken. Dat betekent dat een winkel een “cash-only” beleid kan voeren, waarbij klanten alleen met contant geld kunnen betalen. Hoewel dit steeds zeldzamer wordt, komt het nog voor bij kleinere ondernemers, zoals marktkramen, bakkerijen of ijssalons. Wie geen contant geld bij zich heeft, moet soms naar een geldautomaat om te kunnen betalen.
Hoewel dit beleid steeds minder voorkomt, zie je het nog wel bij kleinere ondernemers. Denk aan marktkramen, snackbars, ijssalons, kappers of kleine buurtwinkels. Vooral ondernemers met lage marges of veel kleine transacties kiezen hier soms bewust voor. Wie geen contant geld bij zich heeft, kan in zo’n geval worden gevraagd om eerst langs een geldautomaat te gaan.
Mag contant geld worden geweigerd?
Contant geld is een wettig betaalmiddel, maar dat betekent niet dat een winkel het altijd móét accepteren. Winkeliers mogen namelijk voorwaarden stellen aan betalingen, zolang deze voorwaarden vooraf duidelijk zijn gecommuniceerd. Zo mag een winkel:
Grote biljetten zoals 200- of 500-eurobiljetten weigeren
Kleine munten, zoals 1- en 2-centstukken, niet accepteren
Een maximum instellen voor contante betalingen
Het weigeren van grote biljetten gebeurt vaak uit veiligheidsoverwegingen. Ondernemers willen het risico op fraude of overvallen beperken en hebben niet altijd genoeg wisselgeld in de kassa. Kleine munten worden steeds minder gebruikt door afrondingsregels, waardoor ze praktisch gezien weinig waarde hebben in het betalingsverkeer.
Duidelijkheid is belangrijk
Of een winkel nu contant geld, pin of creditcards accepteert, transparantie naar de klant is essentieel. Als een winkel alleen contant geld accepteert of bepaalde biljetten weigert, moet dit vooraf duidelijk zijn. Zo weet de klant waar hij of zij aan toe is en wordt onaangename verrassingen bij de kassa voorkomen.
Pin-only winkels
Het tegenovergestelde komt ook voor: steeds vaker zijn er winkels en horecazaken die alleen digitale betalingen accepteren, het zogenaamde “pin-only” beleid. Circa 4% van de Nederlandse winkeliers accepteert geen contant geld meer. Dit is volledig legaal, mits klanten goed geïnformeerd worden. Net als bij een cash-only beleid draait het hier om duidelijke communicatie.
Creditcards vaak niet geaccepteerd
Veel winkels accepteren pinbetalingen, maar weigeren creditcards vanwege de hogere transactiekosten. Dit is ook toegestaan, zolang de klant hiervan op de hoogte wordt gebracht. Kijk bij binnenkomst of er stickers of bordjes hangen die aangeven welke betaalmethoden worden geaccepteerd.
Waarom sommige winkels kiezen voor contant geld
Er zijn meerdere redenen waarom ondernemers contant geld prefereren. Ten eerste zijn er geen transactiekosten, zoals bij pinbetalingen. Vooral voor kleine ondernemers kunnen deze kosten oplopen. Ten tweede biedt contant geld direct inzicht in de dagelijkse inkomsten, zonder afhankelijk te zijn van banken of betalingsverwerkers. Voor markthandelaren of tijdelijke locaties, zoals festivals, kan contant geld ook de meest praktische oplossing zijn.
Daarnaast geeft contant geld direct inzicht in de omzet. Het geld is meteen beschikbaar, zonder tussenkomst van banken of vertragingen in uitbetalingen. Voor ondernemers op markten, festivals of tijdelijke locaties kan contant geld bovendien praktischer zijn dan afhankelijk zijn van internetverbindingen en pinautomaten.
Wat kun je doen als consument?
Sta je in een winkel waar jouw betaalmiddel niet wordt geaccepteerd, dan zijn je opties beperkt. De winkel is niet verplicht om een uitzondering te maken. In een cash-only winkel betekent dit vaak dat je zelf op zoek moet naar een geldautomaat. In een pin-only winkel zonder pinpas of werkende telefoon kan het betekenen dat je de aankoop moet laten liggen.
Om ongemak te voorkomen, is het verstandig om:
Altijd minstens één alternatief betaalmiddel bij je te hebben
Bij twijfel vooraf te checken welke betaalmethoden worden geaccepteerd
Te letten op stickers en bordjes bij de ingang of kassa
Winkels in Nederland hebben veel vrijheid als het gaat om betaalmethoden. Ze mogen contant geld verplichten, pinbetalingen weigeren, creditcards uitsluiten of bepaalde biljetten niet accepteren. De belangrijkste voorwaarde is dat deze regels duidelijk worden gecommuniceerd voordat de klant wil afrekenen.
Voor consumenten betekent dit dat het verstandig is om alert te zijn en voorbereid op verschillende betaalopties. Zo voorkom je verrassingen bij de kassa en weet je precies waar je aan toe bent, of je nu met contant geld, pinpas of smartphone wilt betalen.
