Een bord preistamppot is precies wat je wilt op een koude dag: zacht, romig en lekker hartig. In deze versie gaan grove mosterd en een beetje oude kaas door de aardappelen. Plakjes warme rookworst en goudbruin gebakken uien maken het bord helemaal af.

De prei blijft herkenbaar in de stamppot, zodat je naast de zachte aardappelen ook wat structuur hebt. Bieslook geeft een frisse afwerking en de uien zorgen voor een licht zoete tegenhanger. Je maakt deze maaltijd voor twee personen in ongeveer vijfendertig minuten.
Ingrediënten voor twee personen
Hoeveelheid: 2 royale porties
Bereidingstijd: ongeveer 35 minuten
Benodigdheden: grote kookpan, koekenpan, aardappelstamper en eventueel een aparte pan om de rookworst te verwarmen
Voor de stamppot
- 600 g kruimige aardappelen, geschild gewogen
- 400 g prei, schoongemaakt gewogen
- 75–100 ml halfvolle melk
- 10 g roomboter
- 40 g geraspte oude kaas
- 1 eetlepel grove mosterd
- 1 eetlepel fijngeknipte bieslook
- Een klein snufje nootmuskaat
- Zwarte peper en eventueel zout
Voor de topping
- 1 voorgegaarde rookworst van ongeveer 250 g
- 2 middelgrote uien
- 10 g roomboter
- 1 theelepel olie
- Eventueel 1 eetlepel water tijdens het bakken
Kies aardappelen die gemakkelijk uit elkaar vallen
Kruimige aardappelen zijn geschikt omdat je ze zonder veel kracht kunt stampen. Daardoor ontstaat een luchtiger geheel dan wanneer je stevige aardappelen lang moet bewerken. Snijd de geschilde aardappelen in ongeveer gelijke stukken, zodat ze tegelijk gaar worden en je geen harde stukjes overhoudt.
Gebruik voor het stampen een gewone aardappelstamper. Een staafmixer of keukenmachine maakt de structuur al snel plakkerig. Deze stamppot mag juist wat grof blijven, met kleine aardappelstukjes en zichtbare ringetjes prei. Dat past goed bij de rookworst en de gebakken uien erbovenop.
Stap 1: maak de groenten klaar
Snijd de aardappelen in stukken en spoel ze kort af. Doe ze in de kookpan en voeg water toe totdat ze net onderstaan. Voeg eventueel een beetje zout toe. Zet de pan op het vuur en breng met het deksel erop aan de kook.
Snijd de prei in de lengte open en spoel zorgvuldig tussen de lagen. Er kan zand verstopt zitten, vooral waar wit en groen in elkaar overgaan. Snijd de schoongemaakte prei in dunne halve ringetjes en laat goed uitlekken in een vergiet.
Pel de uien en snijd ze in dunne halve ringen. Houd ze apart van de prei; de uien bak je rustig bruin, terwijl de prei later bij de aardappelen gaat. Knip ook de bieslook alvast klein en rasp de kaas als dat nog nodig is.
Stap 2: bak de uien goudbruin
Verhit de olie met de tien gram boter voor de topping in een koekenpan. Voeg de uien toe en bak ongeveer vijftien tot twintig minuten op middellaag vuur. Schep regelmatig om, zodat de ringen gelijkmatig kleuren en niet alleen aan de randen donker worden.
De uien horen zacht en goudbruin te worden. Gaan ze te snel, zet het vuur lager en voeg eventueel een eetlepel water toe om aangebakken smaak los te maken. Extra suiker is niet nodig; tijdens het rustig bakken komt hun eigen zoetheid naar voren.
Laat de gebakken uien op het laagste vuur staan wanneer ze eerder klaar zijn dan de stamppot. Roer af en toe en houd ze in de gaten. Je wilt een sappige topping met bruine randjes, zonder droge, donker gebakken stukjes die bitter kunnen smaken.

Stap 3: kook de aardappelen en prei
Laat de aardappelen vanaf het moment dat het water kookt ongeveer achttien tot twintig minuten zachtjes koken. Controleer de gaarheid met een vork of mesje. De stukken zijn klaar wanneer je er gemakkelijk doorheen prikt en de randen wat beginnen af te brokkelen.
Voeg de prei tijdens de laatste zeven tot acht minuten toe aan de kookpan. Druk de ringetjes voorzichtig tussen de aardappelen en leg het deksel terug. Zo wordt de prei zacht zonder dat je een extra pan nodig hebt om haar apart te koken.
Is de prei na die tijd nog te stevig, laat dan kort verder garen en controleer opnieuw. Dunne ringetjes zijn sneller klaar dan brede stukken. Laat de groenten niet onnodig doorkoken; een beetje herkenbare structuur is juist lekker in deze romige stamppot.
Stap 4: verwarm de rookworst
Verwarm ondertussen de voorgegaarde rookworst volgens de aanwijzingen op de verpakking. Gebruik daarvoor indien nodig een aparte pan met heet water dat niet hard kookt. De precieze opwarmtijd verschilt per rookworst; begin daarom op tijd en houd de aangegeven bereiding aan.
Prik niet in de worst tijdens het verwarmen, zodat het vocht zoveel mogelijk binnenblijft. Haal de warme rookworst uit de verpakking wanneer die daarin verwarmd moet worden en leg op een snijplank. Snijd pas vlak voor het serveren in schuine, niet te dunne plakken.
Stap 5: stamp de aardappelen romig
Giet de aardappelen en prei goed af en zet de pan nog ongeveer een minuut op laag vuur. Schud voorzichtig zodat overtollig vocht kan verdampen. Blijf erbij en voorkom dat de onderkant aanbakt; dit korte droogstomen helpt tegen een waterige stamppot.
Verwarm de melk kort in een pannetje of magnetron en voeg eerst vijfenzeventig milliliter toe, samen met de resterende tien gram boter. Stamp grof en meng daarna de mosterd en oude kaas erdoor. De warmte van de aardappelen laat de kaas vanzelf zacht worden.
Beoordeel nu de structuur voordat je de rest van de melk toevoegt. Sommige aardappelen nemen meer vocht op dan andere. Voeg alleen een klein scheutje toe als dat nodig is. De stamppot hoort smeuïg te zijn, maar moet op het bord wel zijn vorm houden.
Stap 6: breng op smaak en serveer
Roer het grootste deel van de bieslook door de stamppot en voeg een klein snufje nootmuskaat en zwarte peper toe. Proef voordat je extra zout gebruikt: kaas, mosterd en rookworst brengen al zout mee. Een beetje extra mosterd kan wel als je daarvan houdt.
Schep de stamppot op twee warme borden en verdeel de gebakken uien erover. Leg de rookworst in een los waaiertje naast of gedeeltelijk op de uien. Strooi de achtergehouden bieslook erbovenop en serveer meteen, zolang de aardappelen en worst lekker warm zijn.

Variatie met gebakken champignons
Voor extra hartige smaak kun je 150 gram champignons in plakjes toevoegen. Bak ze in een aparte pan met een theelepel olie totdat ze kleuren en hun vocht grotendeels verdampt is. Schep ze vervolgens door de gebakken uien en houd samen warm.
Gebruik de champignons als topping en laat de overige hoeveelheden gelijk. Zo blijven de groene preiringetjes in de stamppot goed zichtbaar en krijg je bovenop een afwisseling van zachte ui en stevige champignons. Wat extra zwarte peper past prettig bij deze combinatie.
Variatie met appel en milde mosterd
Voor een iets frissere versie snijd je een kleine, stevige appel in dunne partjes. Verwijder het klokhuis en bak de partjes tijdens de laatste vijf minuten met de uien mee. Laat ze zachter worden, maar schep voorzichtig zodat ze niet helemaal uit elkaar vallen.
Vervang de eetlepel grove mosterd eventueel door twee theelepels milde mosterd. De appel geeft een zoet-frisse tegenhanger aan de rookworst en oude kaas. Houd de melkhoeveelheid gelijk en voeg de appel bovenop toe, zodat de stamppot zelf haar vertrouwde structuur behoudt.
Voorbereiden en bewaren
Je kunt de prei en uien vooraf snijden en afgedekt in de koelkast bewaren. Bak de uien eventueel eerder op de dag en warm ze later rustig op. Maak de stamppot zelf liefst vlak voor het eten; dan is de structuur het prettigst.
Laat restjes snel afkoelen en zet ze binnen twee uur afgedekt in de koelkast. Bewaar maximaal twee dagen bij vier graden. Warm de stamppot met een klein scheutje melk of water rustig op en schep regelmatig om, totdat alles door en door heet is.
Invriezen kan in goed afgesloten portiebakjes, liefst met de rookworst apart. Gebruik de porties binnen drie maanden en laat in de koelkast ontdooien. Na het opwarmen kan wat extra melk nodig zijn om de aardappelen weer smeuïg te maken. Voeg verse bieslook als laatste toe.










